ЖАҚСЫЛЫҚТЫ ЖАНЫҢДА ҰСТАҒЫҢ КЕЛСЕ...

Алла Тағала берген әрбір жақсылықты алғыс және қадірлеумен уысыңызда ұстаңыз. Тәңірден келген нығметке тәубе деумен жақсылықты еселей түсесіз. Құран Кәрімде: «...Кім шүкір етсе, білдірген алғысы өз пайдасына...[1]»,-деп әмір етілген. Адам баласы басына қонған бақты екі түрлі қарсы алады. Бірі қадірдесе, екіншісі менсінбей қор етеді. Қадірлегеннің абыройы мен беделі арта түседі. Қорлағанның қара басы қорлыққа тап болады. Бұл жөнінде Құран Кәрімде: «Анығында, Біз оны тура жолға түсірдік. Ол не шүкір етер немесе күпірлік етер[2]»,-деп түсіндіреді. Міне, қадірлеу және шүкір ету мұсылманға парыз.

Қасиетті Құранда: «Әрі сонда сендердің Раббың: Егер шүкір етсеңдер, сендерге оны міндетті түрде арттырады. Ал, егер күпірлік етсеңдер, шындығында азабым өте ауыр»,-деп жариялады»,-делінген.

Құдайдың маңдайға берген бағын қадір тұтқанның үш белгісі бар. Біріншісі, Жаратқан Алланың берген нығметін жүрегіңмен біліп, нығметті Берушіні жақсы көру. Құран Кәрімде: «Әрі сендердегі барлық игілік – Алладан. Кейін өздеріңе бір зиян келсе, Оған ғана жалдарынасыңдар[3]»,-дейді. Екіншісі, Нығметті тарту етіп берген Аллаға тіліңмен алғыс айту. Бүгінде Алланың берген нығметін қалыпты жағдай деп қабылдап, шүкір етудің орнына сынаққа сабыр етпей шағым айтушы адамның саны көп. Білген адамға бір түйір нан да, бір жұтым су да баға жетпес нығмет. Құран Кәрімде: «Әрі Раббыңның игілігі жайлы айт[4]».

Нұғман бин Башир (р.а.): «Алланың нығметін айту – шүкіршілік. Айтпау – күпірлік. Кімде-кім азға шүкір етпесе, көпке де шүкіршіл болмайды. Кімде-кім адамдарға алғыс білдіре алмаса, Аллаға да шүкіршілік ете алмайды. Жамағатта – берекет, бөлінуде – азап бар[5]». Ибн Араби: «Бір жақсылыққа кенелсең әки болмаса байқасаң сенімді достарыңа айта жүр. Мақтанып өзіңді биік көрсету үшін емес, шүкіршілік еткендіктен айт»,-деген екен.

Ертеректе болған оқиға. Бәну Исраил елінде: алапес, тазы және соқыр үш кісі болған деседі. Алла Тағала оларды сынамақ боп бір періштені жібереді. Тұла бойы ұсқынсыз кейіпте алапеске келіп: «Сен мына жалғанда нені көбірек қалар едің?»,-дейді. Ол: «(Алапес дертімнен арылып) терім әдемі болса екен»,-дейді. Періште сипап еді, бір сәтте дертінен толығымен айықты. «Төрт түліктің қайсысын қалар едің»,-деп еді. Ол: «Түйе,-деді. Періште оған буазы түйені беріп: «Алла малыңа берекетті етсін»,-деп жөніне кетті.

Бір тал шашы жоқ тазыға келіп: «Сенің не арманың бар, не тілегің бар?»,-деп еді. Шіркін, әдемі шашым болса,-деді. Періште сипап еді, қою қалың шашты боп шыға келді. Төрт түлік малдың қайсысын қалайсың?,-дегенде тазы: «Сиырым болса...»,-деді. Періште оған туайын деп тұрған бір сиыр беріп: «Алла малыңа береке берсін»,-деп көзден ғайып болды.

Пәнидің жарығын көрмеген соқырға барып: «Жалғандағы жалғыз тілегің не?»,-деп сұрады. Ол: «қос жанарым, көзім ашылса. Дүниені көріп, тамашаласам»,-деп тілегін айтты. Періште алақанымен сипап еді, соқырдың көзі ашылды. «Төрт түлік малдың қайсысы болғанын қалайсың?»,-дегенде соқыр: «Қойым болса екен»,-деді. Періште буазы қой беріп, кетіп қалды.

Үшеуі де айықпас дертінен құлан-таза жазылып, бай-дәулетті болып шыға келді. Арада бірнеше жыл өткен соң, періште жолда қалған адам кейпінде бұрынғы алапестің шаңырағына құдайы қонақ боп бас сұғып: «Бірінші Алла, екінші өзің көмек бер. Жолда қалдым, бай-дәулетті екенсің, еліме жетіп алатын мал бер»,-деп жәрдем сұрады. Алапес: Малым көп болғанымен, жұмсайтын жерім де, маған қарап отырған жан да көп,-деп түйе тұрмақ тұяғын да бермеді. Періште: «Әй, сен баяғы алапес емессің бе? Кезінде жарлы кедей едің. Сені танып тұрмын»,-деп тағы бір мұрсат бермек болды. Ол: Жо-жоқ, әкемнен мұра боп қалған дүние,-деп қысқа қайырды. Періште: Айтқаның өтірік болса, Алла жағдайыңды әу-бастағы қалпына түсірсін,-деп жөніне кете барды.

Сиыры бір сай боп кеткен тазының ауылына құдайы қонақ болып періште келіп, жағдайын айтқан еді. Ол да Алланың берген шексіз нығметін, маңдай терімен, Құдай емес өзі тапқандай етіп жауап беріп, шығарып салды.

Мұнан кейін, періште қой баққан кешегі соқырға барды. Жолда қалдым, құдайы қонақпын. Еліме жетіп аларлық азын-аулақ мал бер,-деп өтінді. Ол: «Кеше соқыр едім, Алла Тағала маған көз жанарымды берді. Мына малдан қалағаныңша ал, алып кете алғаныңша айдап кет»,-деп шүкіршілігін көрсетті. Сонда, періште: Малың өзің бұйырсын. Алла Тағала үшеуіңді сынап көрді. Сенен разы боп, екі жолдасыңа қаһарланды[6]»,-деген екен.

Бұрынғының би мен төрелері жарлы кезіндегі шекпенін төріне іліп қояды екен. Бойынан шамалы менмендік пен тәкаппарлық байқалған кезде қырық жамау шекпеніне көзінің қиығын салып, тәубеге келеді екен. Адам бүгінін бағалау үшін, кешегі күнін есінен шығармағаны жөн. Алланың берген нығметін Алла риза болатын жолмен жұмсау, Жаратқан Алланың ризық-несібесін ізгілікке бастар себеп және күнә-қатеден тиылуға дәнекер деп білген жөн. Алла Тағаланың шексіз нығметінің ең бастысы үшеу.

Біріншісі, Ислам. Адам мұсылман болып, оның қалған нығметтеріне берекет пен құт кіреді. Екіншісі, амандық. Адам баласына өмірде иманнан кейін ең керегі аман-есендік. Үшіншісі, ризашылық. Өмірдегі бар рақат ризашылықпен деген сезіледі.

Әбу Дарда (р.а.):«Алла Тағаланың берген нығметі тек дастарханындағы тамағы мен суы деп білген адам, Жаратқанның нығметтерін білмейтін жан. Алланың нығметі таусылмайды, бірінен соң бірі келе береді, Құранда:«Ол сендерге сұрағандарыңның барлығын берді. Алланың игіліктерін санайтын болсаңдар, оның есебіне жете алмайсыңдар. Алайда, адам баласы тым әділетсіз, тым шүкірсіз[7]»,-деген екен. Құран Кәрімде барлық пайғамбарға (ғ.с.) ортақ асыл қасиет деп жақсылықты бағалау, қадірін білуді айтады. Сүлеймен (ғ.с.) өзіне берілген шексіз нығметті шүкіршілік етіп: «...Раббым! Сенің маған және ата-анама берген игілігің үшін шүкір етуімді әрі Өзің разы болатын ізгі амалдар істеуімді көкейіме салып, нәсіп ет. Әрі мені Өз мейіріміңмен ізгі құлдарыңның қатарына кіргіз[8]»,-деп Раббысына дұға еткен екен.

Қолдағы барды бағалау – иманның шартысы. Шүкіршілік – ризашылықтан бір саты биік тұрады. Нығметті бағалау, қадірлеу пайғамбарларға (ғ.с.) ортақ қасиет. Шынайы иман еткеннің бойындағы сипаты. Алла Тағала: «Аллаға құлшылық ететін болсаңдар, Алланың берген нығметтеріне шүкіршілік етіңдер...[9]»,-делінген. Қадірлеу мен бағалау нығметті бекем байлайтын арқан. Адамның тілі мен ділінен шүкір тоқтамайынша, Жаратқанның пендеге беретін жақсылығы мен игілігі үзілмейді.

РУСЛАН ҚАМБАР

Таугүл мешітінің бас имамы