РАМАЗАН - ҚҰРАН АЙЫ

Қасиетті Рамазан – мұсылман жүрегі сағына күтетін, иман нұры күшейетін, Алланың шексіз мейірімі төгілетін ай. Бұл ай – пенденің Раббысына қайта оралып, рухани жаңғыратын кезең. Рамазан тек оразаның айы ғана емес, сонымен қатар Құранның да айы. Себебі адамзатқа тура жол нұсқаушы ұлы кітап – Құран Кәрім дәл осы айда түсе бастаған. Алла Тағала Құранда: «Рамазан айында адамдарға тура жолды көрсетуші, туралық пен ақиқатты айырушы ретінде Құран түсірілген» (Бақара сүресі, 185-аят) - деп айтқан. Бұл аят Рамазанның қадір-қасиетін нақтылай отырып, оразаның тек қана физикалық тәртіп емес, рухани жаңғыру және Құранмен қауышу айы екенін көрсетеді.

Құран – адамдарға жіберілген соңғы және кемел иләһи кітап. Ол қараңғылықтағы жүректерге нұр шашып, адасқандарға жол көрсетеді. Алла Тағала: «Бұл – адамдарға ашық дәлелдер, тура жол және ақиқат пен жалғанды айырушы» (Бақара сүресі, 185-аяттың жалғасы) және «Ақиқатында, бұл Құран ең тура жолға бастайды» (Исра сүресі, 9-аят) деп айтады. Құран – тек оқу үшін ғана емес, ол өмір сүру нұсқаулығы. әділдік, сабыр, кешірім, ата-анаға құрмет, жетімге қамқорлық т.с.с. құндылықтарды насихаттайды.

Бірде сахабалардан бір адам: «Уа, Алланың Елшісі! Неліктен біз Құранды күнделікті толық оқымаймыз?» – деген сұрақ қойған. Пайғамбарымыз (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) оған: «Құранды бөліп-бөліп оқыңдар, оны түсінуге тырысыңдар, сосын амал етуші болыңдар» деп жауап берген. (Сахих әл-Бухари, Сахих Муслим). Бұл хадис Құранды тек қана оқу жеткіліксіз, оны ой елегінен өткізіп, өмірде іс жүзіне айналдыру керектігін үйретеді. Сондықтан Хазірет Омар (р.а.) өзінің бір сөзінде «біз он аятты үйреніп, оған амал етіп болмағанша келесі аяттарға көшпейтін едік» деп айтқан. Бұдан біз сахабалардың Құран аяттарына амал етудегі және күнделікті өміріне айналдырудағы сара жолын үйренеміз.

Құранның түсуі Рамазан айындағы қасиетті Қадір түнінде іске асқанын білеміз. Алла Тағала бұл турасында: «Ақиқатында, Біз оны Қадір түнінде түсірдік» (Қадір сүресі, 1-аят) және «Қадір түні мың айдан қайырлы» (Қадір сүресі, 3-аят) деген. Міне осылайша Құранмен қатысты болғандықтан бұл түн ең қадірлі түнге айналды. Сонымен қатар, бұл түннің ізгі амалы мен құлшылығының сауабы Алланың қалауымен мың айдағы жасалған амалдың сауабына бара бар.

Пайғамбарымыз (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) Рамазан келгенде Құранмен қарым-қатынасын ерекше күшейтетін. Абдулла ибн Аббас (р.а.) жеткізген хадисте: «Алла Елшісі (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) адамдардың ең жомарты еді. Рамазан айында, Жәбірейілмен кездескен кезде, одан да жомарт болатын. Жәбірейіл оған Рамазанның әр түнінде келіп, екеуі Құранды бірге қайталайтын» (Бұхари, Муслим). Бұл хадистен Рамазанның Құранды оқудың айы екені, Құранды қайталау сүннет болып табылатыны және Құранның жүректі жұмсартып, адамды жақсылыққа жетелейтіні анық көрінеді. Пайғамбарымыз (оған алланың салауаты мен сәлемі болсын) өмірінің соңғы Рамазанында Құранды Жәбірейіл періштемен бірге екі рет толық оқып шыққан деген риуаят бар (Бұхари, Муслим). Бұл Алла елшісінің (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) Құранға деген ерекше ықыласы мен құрметі.

Құран оқудың артықшылығы мен Құранды оқыған адамның жоғары дәрежесі мен мәртебесі жайлы Пайғамбарымыздың хадистері жетерлік.  Мысалы: «Құран оқыңдар, өйткені ол Қиямет күні өзін оқығандарға шапағатшы болып келеді»,- дейді ардақты Елші өз хадисінде. (Муслим).

Әбу Зарр (р.а) айтады: «Мен: «Уа Расулуллаһ, (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) маған насихат айтыңызшы»,-деп өтінгенімде, Ол: «Тақуа бол! Себебі, тақуалық барлық игі істің негізі»,-деді. Сонда мен: «Уа, Расулуллаһ, (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) маған тағы насихат айтыңызшы»,-деп өтінгенімде, Ол: «Әрдайым Құран оқы. Себебі ол сен үшін жер бетіндегі нұр, Ақыреттегі азығың», - деді». (Бухари) Себебі тақуалық пен Құран оқу, әрдайым Алланың кәләмімен өмір сүру барлық жақсылықтың кілті әрі бастауы. Алла елшісі (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) өзінің сахабасына арнаған насихатында ос тәлімді меңзеп отыр.

Рамазан түндерінің ерекшелігі әр кеште оқылатын тарауих намазында көрініс табады. Өйткені тарауих намазын әдетте Алланың үйінде сүннет бойынша қарилар Құранды хатым етумен өткізеді. Имаммен бірге мұндай Алланың сөзімен орнайтын руханиятқа жамағат та куә болады. Пайғамбарымыз (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын): «Кім Рамазанда иманмен және сауап үміт етіп түнгі намаз оқыса, оның бұрынғы күнәлары кешіріледі» деп айтқан. (Бұхари, Муслим) Тарауих намазында жамағат Құранды тиләуәтін тек есту емес, оны жүрекпен қабылдай отырып қатысады. Әр күні кешкі уақытта оқылған Құран аяттары осылайша жамағаттың жүректеріне нұр болып құйылып, жандүние тыныштығына жетелейді.

Құран сондай-ақ жүрекке шипа. Алла Тағала: «Біз Құраннан мүміндер үшін шипа әрі рақым түсіреміз» деген. (Исра сүресі, 82-аят)  Күмән, үрей, жан күйзелісі және мазасыздық секілді рухани дерттер Құранмен емделеді. Алла тағаланың кәләмін ықыласпен оқып, оны жүрегіне түйген пенденің көңілінде мұндай кірбіңдер қалмайды. Себебі, Құран – бұл Алланың зікірі. Ал Алланың зікірімен адам абалсының жүрегі жай табады.

Егер адам Рамазанда Құранды ежелеп оқыса да көп сауап алады. Бұл жайлы хадисте: «Құранды шебер оқушы адам Алла Тағаланың әмiрiне бойсұнған періштелермен бiрге болады. Ал Құранды қиналып және кiдiрiп оқығанға екi есе артық сауап берiледi» - делінген. (Муслим) осылайша Алла елшісі (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) Құранды шеберлікпен оқитындармен қатар, қиналып ежелеп оқитындарды да сүйіншілейді. Сондықтан бұл кітапты қиналып оқи алмай ежелеп жүргендер ешқашан алаңдамасын әрі абыржымасын. Оларға дайындалған марапат ерекше болмақ.

Бүгінде кейбір үйлерде Құран тек сәндік кітапқа айналып бара жатқандай. Ол сөрелерде тұр, бірақ оқылмайды. Пайғамбарымыз (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын): «Сендердің ең жақсыларың – Құранды үйренгендерің және оны өзгелерге үйреткендерің» (Бұхари) деп айтқан. Осыған орай, Құранды біз өзіміз оқып қана қоймай, отбасымызда да Құран рухын орнатуымыз қажет. Балаларымызды Алланың кәләмімен тәрбиелеп, оны оқумен өсіруіміз керек. Күнделікті үйде Құран оқу, оны ұрпағымызға үйрету және мағынасын оларға ұғындыру иманды перзент өсірудің кепілі екені айқын.   

Рамазан айы – аштықты бастан кешіру емес, жүректі иманға баулу және тақуалыққа тәрбиелеу мектебі. Бұл айдың күндізі тәубеге келу, түні Құран оқу мен намазға тұру нәпсі тәрбиесінің ұлы тәсілі. Сондықтан Құранның айы – Рамазанда Құранды көбірек оқып, мағынасын түсіну үшін талпынып, Құранмен өмір сүруге өзімізді дағдыландыруымыз қажет.

Алла Тағала Құранды жүрегіміздің нұры етіп, өміріміздің шамшырағы қылсын, Рамазан айының берекесін нәсіп етіп, жасаған құлшылықтарымызды қабыл етсін. Әмин!

Алматы қаласы, Алмалы ауданы

«Төле би» мешітінің бас имамы, PhD докторы 

Еркінбек Шоқай