Алматы
Ақтау Ақтөбе Алматы Алтынсаринский район Амангельдийский район Арал Атбасар Атырау Аулиекольский район Аякөз Байқоңыр Балқаш Бейнеу Денисовский район Джангельдинский район Екібастұз Жаңақала Жаңаөзен Жаңатас Жаркент Жезқазған Жәйрем Жәнібек Жетісай Житикаринский район Қазалы Казыгурт Казыгуртский район Камыстинский район Қандыағаш Қапшағай Карабалыкский район Қарағанды Карасуский район Қаратау Келесский район Көкшетау Қостанай Құлсары Қызылорда Лисаковск Мақат Мактааральский район Мендыкаринский район Миялы Наурзумский район Нур-Султан Орал Ордабасынский район Өскемен Отрарский район Павлодар Петропавл Район Байдибека Район Туркибасы Риддер Рудный Сайрамский район Сайхин Сарыағаш Сарыкольский район Сарыөзек Семей Сәтпаев Степногорск Сузакский район Талдықорған Тараз Тарановский район Түркістан Узункольский район Үшарал Фёдоровский район Хромтау Чапаев Шалқар Шардара Шиели Шымкент
Таң 06:49
Алматы
Актау Актобе Алматы Алтынсаринский район Амангельдийский район Аральск Атбасар Атырау Аулиекольский район Аягоз Байконур Балхаш Бейнеу Денисовский район Джангельдинский район Жайрем Жанаозен Жанатас Жангала Жанибек Жаркент Жезказган Жетисай Житикаринский район Казалы Казыгурт Казыгуртский район Камыстинский район Кандыагаш Капшагай Карабалыкский район Караганда Карасуский район Каратау Келесский район Кокшетау Костанай Кульсары Кызылорда Лисаковск Макат Мактааральский район Мендыкаринский район Миялы Наурзумский район Нур-Султан Ордабасынский район Отрарский район Павлодар Петропавловск Район Байдибека Район Туркибасы Риддер Рудный Сайрамский район Сайхин Сарыагаш Сарыкольский район Сарыозек Сатпаев Семей Степногорск Сузакский район Талдыкорган Тараз Тарановский район Туркестан Узункольский район Уральск Усть-Каменогорск Ушарал Фёдоровский район Хромтау Чапаев Шалкар Шардара Шиели Шымкент Экибастуз
Алматы
ықшамдау
Таң Күн Бесін Екінті Ақшам Құптан
06:49 08:12 12:49 15:38 17:20 18:43
ықшамдау
Күнтізбе
Хижри
16 Раби-сани 1441
Миләди
13 желтоқсан 2019

Мақалалар

ПАРАСАТ. ПРОГРЕСС. КӨЗҚАРАС

| A | +

Серікбай қажы ОРАЗ, Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының төрағасы, Бас мүфти

 

Расында, тіршіліктің құлшылықсыз, ал құлшылықтың тіршіліксіз мәні болмайтыны секілді, адамның өмір сүру салты мың құбылған мына заманда рухани құндылықтар маңызы күн санап артуда. Ізгілікке негізделмеген істің ілгері жүрмейтінін өмірдің өзі дәлелдеуде.  

 

Тұлғаның кісілік келбеті туралы жазылған еңбектерді тұжырымдай келе, адамның рухани әлемін екі ғылымға бөліп, қарастыруға болады. Біріншісі – ішкі рухани жан-дүние, екіншісі – сыртқы амал-әрекет. Екі негіз өзінің көркем үйлесімін тапқанда ғана хәкім Абай меңзеген «толық адам» деңгейіне жетеді.

 

Кісінің адамгершілік келбетін қалыптастыратын фактор – адам денесінің патшасы – жүрек. Мейірім, ынсап, ар мен ұят, жылулық жүректен тарайды. Адамның жұдырықтай жүрегі оның тұлабойындағы әрбір ағзаға әсер етеді.

 

Алла Елшісінің: «Расында, денеде бір кесек ет бар, ол түзу болса, қалған дене бүтіндей түзеледі, ол бұзылса, қалған дене түгелімен бұзылады. Ол – жүрек», – деген хадис-шарифінің пәлсапалық мәні осы.

 

Ойшыл ғалым Әбу Хамид әл-Ғазали: «Жүрек ауырса, өзіне қатысты амалды орындаудан мақұрым қалады. Жүректің орындауы тиіс амалы: білім алу, хикмет үйрену...» – деген екен. Ал Абайдың қара сөзінде келетін ғылымның: «...Мен жүректі жақтадым. Құдайшылық сонда, қалпыңды таза сақта, Құдай Тағала қалпыңа әрдайым қарайды», – дегені бар. Сайып келгенде, ішкі рухани жан-дүниенің тазалығы жүрек дертін емдеумен тікелей байланысты.

 

 

Біріншіден, мен мына мәселені айрықша атап өткім келеді. Адам өз ойын жат пікірге толтырса, сана соның ықпалынан шыға алмай қалады. Біз көп жағдайда ертең болатын игі істің дәл қазір жүзеге асқанын қалаймыз.

 

Осылайша, Жаратқанның өз заңын ұмытып кетеміз. Әр нәрсе өз уақытында болады. Болашақтан үміт күткен адам әуелі проблемаларды ойламайды, керісінше мүмкіндіктерді қарастырады. Әр нәрсенің қайырын тілеп, мүмкіндікке ұмтылған пенденің өткінші мәселесі өздігінен шешіле бастайды.

 

Өйткені, мүмкіндік алғы шепке шыққан сәтте уақытша қиындықтар екінші орынға ығысады. Ақылды адам сынақты жақсылыққа айналдыра біледі. Алла Тағала Құранда: «...Сендердің жақтырмайтын кейбір нәрселерің өздеріңе қайырлы болуы мүмкін...» («Бақара» сүресі, 216-аят) – дейді. Әр істің қайыры бар деп білген мұсылманға бұл аят үлкен жігер сыйлайды.

 

Екіншіден, психологияда «ынсапсыз менталитет» деген тұжырым бар. Бұл – өмірдегі сәтсіздіктерді өзгеден көру деген ұғымға саяды. Айналадағы адамдардың ғибратты ғұмырынан шабыт ала білетін кісіде «парасатты ойлау» психологиясы қалыптасады.

 

Бейнелеп айтқанда, біреудің мерейі тасып жатқанда, жігері құм болып, сергелдеңге әсте түспейді. Оны «неге?» деген сауалдан бұрын «неге болмасқа?» деген ойлар үмітіне қанат бітіреді.

 

Өмірдегі сынақты сабырлыққа жеңдірген жан парасат биігінде қала бермек. Рухани жан-дүниесі бай адам осы жолды таңдайды.

 

Үшіншіден, қоғамда көрініс тапқан мәселелер – отбасылық келеңсіздіктер, оның ішінде ажырасу оқиғалары, суицид, біреудің арын таптау, ұрлық, зорлық-зомбылық, т.б. Осындай күрделі мәселелерді шешудің бір ғана қуатты жолы – рухы биік сананың қалыптасуы деп атар едім. Сана түзелсе – адам түзеледі. Адам түзелсе – қоғам түзеледі. Пенденің бойындағы иман-сенім – барша жамандықтың қалқаны. Біз осы бағытта жұдырықтай жұмылып, көбірек жұмыс істеуіміз керек.

 

Төртіншіден, ҚМДБ өзінің сан-салалы қызметінде төрт бағытқа басымдық береді. Ол – сауат ашу, шәкірт тәрбиелеу, қайырымдылық жасау, діни ағымдармен жұмыс. Біз бұл бағыттағы іс-шараларымызды бір сәтке де тоқтатпай, жандандыра түсеміз.

 

 

Біздің басты құндылығымыз – елдің амандығы мен жердің тыныштығы, бірлігі мен бейбітшілігі. Дін қызметкерлері мұны айтудан ешқашан жалыққан емес. Өйткені, пайғамбарымыз прогресске үндеген. Дамудың жолын көрсеткен. Керітартпа көзқарас алға жылжуды тежейді.

 

«Отанды сүю – иманнан», – деген аталы сөз бар. Бұл – тілге жеңіл болғанмен, жүрекке жылы тиетін нақыл. Отбасын ізгілікке тәрбиелеу, елдің игілігіне қызмет ету, тұрақтылық пен тыныштыққа тілеулес болу, міне, Отанды сүю деген осыдан басталады. Отаншыл адам өз ортасын береке мен бірлікке бөлеп, ізгілікке үндеп жүреді.

 

Расында, халыққа қызмет етуден асқан ғазиз нәрсе жоқ. Әйгілі Әйтеке бидің: «Өмірім – халықтікі, өлімім – өзімдікі», – дейтіні сондықтан. Ардақты пайғамбарымыз Мұхаммед (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын): «Араларыңда ең жақсыларың – айналасына пайдалы болғандарың», – деп қоғамға шуағын шашып, жақсылығын жайып жүретін көпшіл кісінің мәртебесін ерекше атап өткен.

 

Осындайда халық даналығында айтылатын:

«Жаман ердің қайғысы,

Өз отының қасында.

Жақсы ердің қайғысы,

Ауылының басында», – деген орамдар ойға оралады...

 

Хадис тәлімінде айтылғандай, мұсылман қауымы бейне бір әрбір бөлшегі бір-бірін жымдастырып тұрған үйдің құрылысы секілді бір денеге ұқсайды. Жұбанса – жұбанады, қуанса – қуанады. Отанның қадіріне жетіп, елде болып жатқан жетістіктерге қуану да – мұсылмандық сипат.

 

Ғұламалар: «Ең жақсы өмір – жан-дүниенің тыныштығы. Дүние жамандықтарынан аман жүрек – сау жүрек. Сау жүректің иесі болу қандай бақыт?!» – деген екен. Расында, бұл дүниенің ләззаты имандылық жолы, рухани байлық. Рухы биік адам шынайы бақытқа бөленеді.

 

Алла Тағала Отанымызды, елімізді, жерімізді, халқымызды түрлі бүліктен сақтап, өз панасында сақтағай! Әмин!

 

(мақала «Мұнара» газетінен алынды)

ДЕРЕККӨЗІ muftyat.kz

ҚМДБ ресми сайты

Предыдущий Следующий
Дәретханада сәлемдесуге бола ма? Мәртебелі мәуліт айы құтты болсын!

Оқырмандардың пікірі (0)

Қызықты тақырыптар

Пайым-парасат Батыржан МАНСҰРОВ: «Абайдың діни танымын кеңінен аша алмай жүрміз»
Ұлттың ерекшелігін даралап тұратын түп негіз - біздіңше, дін мен дәстүр. Ата-бабаларымыздың дәстүрлі діни танымын қайта жаңғырта алсақ, бүгінгінің қазағының діні де, ділі де, тілі де жаһандану жағдайында жұтылып кете алмайды...
Пайым-парасат Ғұламалар ортасындағы басты талапты білесіз бе?
Ежелде ғұламалар ортасында бір салт болатын. Сол салт ғұламаға қойылған негізгі талаптың бірі десе болады. Білім аманатын арқалаған тұлғалар тек белгілі бағдарлама негізінде шәкірт тәрбиелеумен шектелмейтін. Олар қоғамда таразы міндетін атқарды. Базардағы саудагерден бастап сұлтандарға дейін ықпалы ...
Пайым-парасат Қалай өмір сүрсең, жан тапсыруың да солай (сондай халде) болмақ..
Қалай өмір сүрсең, жан тапсыруың да солай (сондай халде) болмақ..
Әдеп (этика) МІНЕЗІҢІЗ КӨРКЕМ БЕ?
Қиямет күні таразы басында, мүмін пенденің көркем мінезінен асқан ауыр нәрсе болмайды. Күмәнсіз Алла ауызы былапыт сөзге толы арсыз адамды жек көреді.
ықшамдау
Күнтізбе
Хижри
16 Раби-сани 1441
Миләди
13 желтоқсан 2019
Намаз уақыттары
қазір

Таң 06:49

Имсакқа дейін 00:02

Урок 21. Самодовольство

"Как относиться?" При повторении про себя, фразы "как относиться?" замечен умственный и интеллектуал

Я знаю Что ничего не знаю
кеше

14 урок: Десять действий, не нарушающих омовение

Какой ответ на загадку?

Ислам Косумов
9 желт. 2019

Харун ар-Рашид и праведник

Потому что это все равно что отдать бриллиант, а взамен взять фекалии. Праведник делился с халифом м

Джастин Алматинский
8 желт. 2019

Форум региональных имамов прошел в Алматы (+Фото)

Уалейкум ассалам!Ваше сообщение перенаправлено в ДУМК. Ответ придет на почту.

Администратор Azankz
6 желт. 2019

Почему страдают дети?

Уалейкум ассалам! Да, ошибка в фамилии, но материал уже растиражирован. Нурмухаммад Иминов с пониман

Администратор Azankz
27 қар. 2019
Created with Sketch. {{!-- --}} {{!-- --}} {{!-- --}} Created with Sketch. Asset 1mdpi