Алматы
Ақтау Ақтөбе Алматы Алтынсаринский район Амангельдийский район Арал Атбасар Атырау Аулиекольский район Аякөз Байқоңыр Балқаш Бейнеу Денисовский район Джангельдинский район Екібастұз Жаңақала Жаңаөзен Жаңатас Жаркент Жезқазған Жәйрем Жәнібек Жетісай Житикаринский район Қазалы Казыгурт Казыгуртский район Камыстинский район Қандыағаш Қапшағай Карабалыкский район Қарағанды Карасуский район Қаратау Келесский район Көкшетау Қостанай Құлсары Қызылорда Лисаковск Мақат Мактааральский район Мендыкаринский район Миялы Наурзумский район Нур-Султан Орал Ордабасынский район Өскемен Отрарский район Павлодар Петропавл Район Байдибека Район Туркибасы Риддер Рудный Сайрамский район Сайхин Сарыағаш Сарыкольский район Сарыөзек Семей Сәтпаев Степногорск Сузакский район Талдықорған Тараз Тарановский район Түркістан Узункольский район Үшарал Фёдоровский район Хромтау Чапаев Шалқар Шардара Шиели Шымкент
Бесін 13:01
Алматы
Актау Актобе Алматы Алтынсаринский район Амангельдийский район Аральск Атбасар Атырау Аулиекольский район Аягоз Байконур Балхаш Бейнеу Денисовский район Джангельдинский район Жайрем Жанаозен Жанатас Жангала Жанибек Жаркент Жезказган Жетисай Житикаринский район Казалы Казыгурт Казыгуртский район Камыстинский район Кандыагаш Капшагай Карабалыкский район Караганда Карасуский район Каратау Келесский район Кокшетау Костанай Кульсары Кызылорда Лисаковск Макат Мактааральский район Мендыкаринский район Миялы Наурзумский район Нур-Султан Ордабасынский район Отрарский район Павлодар Петропавловск Район Байдибека Район Туркибасы Риддер Рудный Сайрамский район Сайхин Сарыагаш Сарыкольский район Сарыозек Сатпаев Семей Степногорск Сузакский район Талдыкорган Тараз Тарановский район Туркестан Узункольский район Уральск Усть-Каменогорск Ушарал Фёдоровский район Хромтау Чапаев Шалкар Шардара Шиели Шымкент Экибастуз
Алматы
ықшамдау
Таң Күн Бесін Екінті Ақшам Құптан
03:39 05:20 13:01 18:17 20:35 22:16
ықшамдау
Күнтізбе
Хижри
20 Зуль-каада 1441
Миләди
11 шілде 2020

Мақалалар

Батыржан МАНСҰРОВ: «Абайдың діни танымын кеңінен аша алмай жүрміз»

| A | +

Ұлттың ерекшелігін даралап тұратын түп негіз - біздіңше, дін мен дәстүр. Ата-бабаларымыздың дәстүрлі діни танымын қайта жаңғырта алсақ, бүгінгінің қазағының діні де, ділі де, тілі де жаһандану жағдайында жұтылып кете алмайды
 

Белгілі ғалым, Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы Насихат және қоғаммен байланыс бөлімінің басшысы Батыржан Мансұровпен арадағы сұхбатты қазақ даласындағы мұсылмандық мектеп, шайырлар және Абай әлемі триадасына арнауымыздың себебі де осы еді.

 

— Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының төрағасы, Бас мүфти Серікбай қажы Ораз Атырауға келген жұмыс сапары кезінде мүфтияттың негізгі бағытының бірегейі – қазақ даласындағы мұсылмандық мектепті жаңғырту болатындығын айтқан еді. Бас мүфти бұл бастаманың «Рухани жаңғыру» бағдарламасы аясында жүзеге асырылатынын ерекше атап өткен болатын. Осы бағытта қандай жұмыстар атқарылып жатыр?

— Әлімсақтан өзін мұсылман санаған халқымыздың дәстүрлі діни мектебін жаңғырту – өткен тарихымыз бен келер ұрпақ алдындағы міндет. Мұсылмандықтың да әртүрлі мәзһабтары бар екендігін ескерсек, әр халық исламды өзінің салт-дәстүріне, болмысына негіздеп ұстанады. Біздің ата-бабаларымыз ықылым заманнан Әбу Ханифа мәзхабын ұстанған. Бұл тақырып туралы тереңнен айта түсуге болады. Ал, тікелей сұрағыңызға келсек, қазақ даласындағы мұсылмандық мектепті, былайша айтқанда ұлттық мұрамыздың негізгі бөлшегін қайта жаңғырту бағытында ауқымды жұмыстар жасалуда.
 

Біріншіден, мүфтияттың бастамасымен көптеген қайырымдылық мекемелері салына бастады. Бұл мекеме жастардың жан-жақты ілім алуына мүмкіндік жасайды. Айталық,  шәкірт түске дейін зайырлы мектепте оқиды. Түстен кейін мұсылмандық тұрғыда, яғни шариғи ілім алады.

 

Есімі әлемге мәшһүр Абай Құнанбаев та кезінде дүнияуи ілім алған еді. Сол кездегі ілім алу формасы осындай жаңаша түрде жасалып жатыр десек те болады. Дүниелік және шариғи ілімді қатар алған баланың кейін дін жолында ұстаз болуы міндет емес. Біздің мақсатымыз — иманды азамат қалыптастырып шығару.

 

Екіншіден, қазақ даласындағы мұсылмандық мектепті жаңғыртуға арналған оқулықтар шығарылып жатыр. Осы мақсатта мүфтият жанынан аударма бөлімі ашылғанын атап өткеніміз жөн. Қожа Ахмет Яссауидің туындылары, қазақ халқының діни наным-сенім мектебінің негізін салушы имам Матуридидің еңбектері аударылуда.

 

Үшіншіден, ұлы даламыздың дарындарын дәріптеу бағытындағы жұмыстар елімізде кеңінен қарқын алуда. Дін саласының ғұламасы Сәдуақас Ғылманидың музейінің өзі неге тұрады? Бұдан бөлек, 175 жылдығы дүниежүзі көлемінде аталып өтіп жатқан дара Абайдың туындылары кең көлемде насихатталуда.

 

— Жалпы, қазақ даласындағы мұсылмандық мектепті кезең-кезеңге бөліп қарастыруға бола ма?

 

— Әлбетте. Қазақ даласына ислам сегізінші ғасырда келді. Тарихқа қарап отырсақ, әр ғасырдың өзінің ғалымы, сәйкесінше мектебі болған. Осылайша, әр кезеңде өзінің атын қалдырған ахундар, ишандар, хазіреттер өмірден өтті. Ғажабы сол, өмір сүру кезеңдерінде алшақтық болса да, ұлы даламызда ізін қалдырған ғалымдарымыздың наным-сенімінде, діни ұстанымында, ақидасында қарама-қайшылық болған жоқ. Өйткені, барлығының тәлім алған мектебі бір еді.

Мәселен, еліміздің Батыс аймақтарының дін өкілдері Уфа мектебінде оқыса, Оңтүстік аймақтардан шыққан ғалымдар Бұхара мектебінде білім алды.

 

Ұлт ұстазы Ыбырай Алтынсарин бабамызға дейінгі кезеңді бөліп алсақ, ХІ ғасырда Қожа Ахмет Яссауи, Сүлеймен Бақырғани өмірден өтті. Осы кезеңдерде мұсылмандық дүниелеріміз қазақ даласына шайырлар арқылы да кеңінен тараған еді. Ұрпақтан ұрпаққа ауызекі тілде мұра болып жеткен шайырлардың өлеңдерінде Аллаға иман келтіру, Пайғамбарға (с.ғ.с) салауат айту, ақыретке сенім мәселелерінің кеңінен көрініс тапқанын саралауға болады.

 

Міне, осынау үрдіс дінімізбен бірге имандылық, адалдық мектебінің қалыптасуына ықпал етті. Майлықожа шығармашылығында да, Шортанбай еңбектерінде де осы мәселе кеңінен көрінеді. Ыбырай Алтынсариннің «Мұсылман тұтқасы» еңбегі де сол кезеңдегі біздің даламызда исламның кеңінен орнағанын көрсетеді.

 

— Әріге бармай Абайға тоқталсақ. Абай мұрасынан қазіргі уақытта нендей дүниелерді аршып алуымыз керек деп ойлайсыз?

 

— Биыл 175 жылдық мерейтойы келіп жеткен Абайды  осы уақытқа дейін түрлі ғалымдар, зерттеушілер әр қырынан танытты. Әсіресе, Абай философиясы, әдебиет әлеміндегі Абайдың орны жөнінде том-том еңбектер жасалды.

 

Кезінде белгілі академик, профессор Мекемтас Мырзахметов ағамыз «Абайдың бір қыры әлі де кеңінен танылмай жатыр. Ол — Абайдың діни танымы» деген еді. Расымен де, біз әлі күнге дейін Абайдың діни танымын кеңінен аша алмай жүрміз.

 

Діндар, имам ретінде қарастыратын болсақ, Абай ақидасының имам Матуриди наным-сенімінде, мектебі Әбу Ханифа мәзһабында болғанын көреміз. «Алланың мекені жоқ» деп келетін Абай өлеңдеріндегі бір ғана жол осы сөзімізді айғақтай алады.

 

Демек, біздің алдымызда Абайдың діни мектебін, философиясын, танымын жан-жақты насихаттау міндеті тұр.  

 

—    Сүбелі ой айтып, сайтымызға сұхбат бергеніңіз үшін көп рахмет. Оқырманымызға айтарыңыз бар ма?

 

— Әңгімеміз ұлт руханиятының қазығына айналған қазақ даласындағы мұсылмандық мектеп мәселесіне арналып отыр ғой. Осы жерде мына бір өзекті мәселеге қоғам назарын аударғым келеді. Бүгінде «Хақ жолы», «Ата жолы» деген сияқты ұйымдар құрылып, Қожа Ахмет Яссауи сынды аталарымыздың басына барып, кісі түнетумен айналысып жүр. Тіпті, олар өзінің ерушілерін кіші қажылықты сол кесене басында өтеуге үндеп жатады.

 

Біз  бабаларымыздың рухына табынудан сақ болуымыз керек. Өйткені,  рухқа табыну — ең ауыр күнә. Және мұндай таным-түсініктің соңы діни сауатсыздыққа алып келеді. Қазір сол хақ жолдамыз деп жүргендерден Яссауидың бір өлеңін немесе даналық өсиетін сұрап көріңізші. Жауап бере алмайды.

 

Біз өр рухты бабалардың ұрпағы екенімізді мақтан тұта отырып, олардың дүниетанымымен, еңбектерімен танысуымыз керек. Және бабаларымыздың еңбектерін дәріптеу – негізгі парыз болып қала бермек.

 

Сұхбаттасқан - Баян ЖАҰЗАҚОВА,

kazislam.kz

 


 

 

Предыдущий Следующий
ФОРУМ: ЖІГЕР БЕРГЕН ЖИЫН – Алматы қаласының бас имамы Ғұламалар ортасындағы басты талапты білесіз бе?

Оқырмандардың пікірі (0)

Қызықты тақырыптар

Пайым-парасат Ғұламалар ортасындағы басты талапты білесіз бе?
Ежелде ғұламалар ортасында бір салт болатын. Сол салт ғұламаға қойылған негізгі талаптың бірі десе болады. Білім аманатын арқалаған тұлғалар тек белгілі бағдарлама негізінде шәкірт тәрбиелеумен шектелмейтін. Олар қоғамда таразы міндетін атқарды. Базардағы саудагерден бастап сұлтандарға дейін ықпалы ...
Әдеп (этика) МІНЕЗІҢІЗ КӨРКЕМ БЕ?
Қиямет күні таразы басында, мүмін пенденің көркем мінезінен асқан ауыр нәрсе болмайды. Күмәнсіз Алла ауызы былапыт сөзге толы арсыз адамды жек көреді.
Ислам күнтізбесі Қажылыққа барғыңыз келе ме?
Қажылық жайлы көркем фильмдерді көрген сайын: «мен қашан барады екенмін?» деген ойда қалатынымыз сөзсіз. Олай болса, Алланың үйіне сапарға дайын болайық.
ықшамдау
Күнтізбе
Хижри
20 Зуль-каада 1441
Миләди
11 шілде 2020
Намаз уақыттары
қазір

Бесін 13:01

Екінтіге дейін 02:10

Как нужно относиться к супруге:

Также полезно будет:Как женщина должна относиться к супругу 1) Не терять чувства стыда перед мужем 2

Крафтер Кудабай
26 мам. 2020

Задайте вопрос устазам в онлайн-чате

Во времена других пророковНе зрело человеческое окоТакого чуда как намазТакого чуда что постигло нас

Я знаю Что ничего не знаю
4 мам. 2020

Урок 19: Хамза

Ассалям алейкум ва рахматуллахи ва баракатух. Очень полезные уроки. Пожалуйста, продолжайте обучать.

Ali Navruz Al Islami
25 сәу. 2020

ҚМДБ: Құранның жаңа аудармасы мен тәпсірі жарық көрді

Ассалаумағалейкум! Аталған Құран Кәрім нұсқасын онлайн тапсырыс беруге бола ма?

Maman
23 сәу. 2020

Во всех мечетях Казахстана - 16 мая после ночного намаза, состоится первый Таравих намаз

Ассалам алейкум уа рахматуллахи уа барокатух, скажите пожалуйста сколько ракатов в тарауих намазе и

Алия Сёмина
23 сәу. 2020
Created with Sketch. {{!-- --}} {{!-- --}} {{!-- --}} Created with Sketch. Asset 1mdpi