#9 Қонақтың әдебі
Алматы
Алматы Алтынсаринский район Амангельдийский район Арал Атбасар Атырау Аулиекольский район Аякөз Ақсай Ақтау Ақтөбе Байқоңыр Балқаш Бейнеу Денисовский район Джангельдинский район Екібастұз Жаркент Жаңатас Жаңақала Жаңаөзен Жезқазған Жетісай Житикаринский район Жәйрем Жәнібек Казыгурт Казыгуртский район Камыстинский район Карабалыкский район Карасуский район Келесский район Курык Көкшетау Лисаковск Мактааральский район Мақат Мендыкаринский район Миялы Наурзумский район Нур-Султан Орал Ордабасынский район Отрарский район Павлодар Петропавл Район Байдибека Район Туркибасы Риддер Рудный Сайрамский район Сайхин Сарыағаш Сарыкольский район Сарыөзек Семей Степногорск Сузакский район Сәтпаев Талдықорған Тараз Тарановский район Түркістан Узункольский район Форт-Шевченко Фёдоровский район Хромтау Чапаев Шалқар Шардара Шетпе Шиели Шымкент Қазалы Қандыағаш Қапшағай Қаратау Қарағанды Қостанай Қызылорда Құлсары Үшарал Өскемен
Күн 06:01
Алматы
Аксай Актау Актобе Алматы Алтынсаринский район Амангельдийский район Аральск Атбасар Атырау Аулиекольский район Аягоз Байконур Балхаш Бейнеу Денисовский район Джангельдинский район Жайрем Жанаозен Жанатас Жангала Жанибек Жаркент Жезказган Жетисай Житикаринский район Казалы Казыгурт Казыгуртский район Камыстинский район Кандыагаш Капшагай Карабалыкский район Караганда Карасуский район Каратау Келесский район Кокшетау Костанай Кульсары Курык Кызылорда Лисаковск Макат Мактааральский район Мендыкаринский район Миялы Наурзумский район Нур-Султан Ордабасынский район Отрарский район Павлодар Петропавловск Район Байдибека Район Туркибасы Риддер Рудный Сайрамский район Сайхин Сарыагаш Сарыкольский район Сарыозек Сатпаев Семей Степногорск Сузакский район Талдыкорган Тараз Тарановский район Туркестан Узункольский район Уральск Усть-Каменогорск Ушарал Фёдоровский район Форт-Шевченко Хромтау Чапаев Шалкар Шардара Шетпе Шиели Шымкент Экибастуз
Алматы
ықшамдау
Таң Күн Бесін Екінті Ақшам Құптан
04:39 06:01 12:54 17:42 19:43 21:05
ықшамдау
Күнтізбе
Хижри
7 Рамазан 1442
Миләди
19 сәуір 2021

Мақалалар

#9 Қонақтың әдебі

| A | +

Қонақтың әдебі

 

Қонаққа барғанда үй иесімен орын жайында тартыспаңыз, қай жерді ұсынса, сонда отырыңыз. Тіпті үй қожайыны көрсеткен жерге отыруға тиіссіз. Өйткені өзіңіз қалаған орынға отырсаңыз, бәлкім, көзіңіз үйдегі тыйым салынған жерге түсіп қалуы мүмкін. Не бұл отырысыңызбен үй иесін ыңғайсыз жағдайға қалдырарсыз. Үй иесі сізге не айтса соны орындап, сізге қандай да құрмет көрсетсе, оны қабыл алғаныңыз жөн.

عَنْ عَدِي بْنِ حَاتِمٍ الطَّائِي رَضِيَ اللهُ عَنْهُ: "أَنَّهُ قَدِمَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَأَكْرَمَهُ بِالْجُلُوسِ عَلَى وِسَادَةٍ، وَ جَلَسَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْأَرْضِ. قَالَ عَدِي: ثُمَّ مَضَى بِي رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ، حَتَّى إِذَا دَخَلَ بَيْتَهُ، تَنَاوَلَ وِسَادَةً مِنْ أُدُمٍ مَحْشُوَّةٌ لِيفًا، فَقَذَفَهَا إِلَيَّ فَقَاَل: اِجْلِسْ عَلَى هَذِهِ. قُلْتُ: بَلْ أَنْتَ فَاجْلِسْ عَلَيْهَا. قَالَ: بَلْ أَنْتَ. فَجَلَسْتُ عَلَيْهَا، وَ جَلَسَ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وِآلِهِ وَسَلَّمَ بِالْأَرْضِ".

Әйгілі сахаба Ади ибн Хатим әт-Таиден (р.а.): «Бірде Ади Пайғамбарға (Алланың оған салауаты мен сәлемі болсын) барады. Пайғамбар (Алланың оған салауаты мен сәлемі болсын) Адиді көрпешеге отырғызып, құрмет көрсетеді. Ал өзі жерге отырды. Ади (р.а.) оқиғаны былай әңгімелейді: «Сосын Алла елшісі (Алланың оған салауаты мен сәлемі болсын) мені үйіне алып барып, теріден[1] жасалған, іші құрма ағашының жапырағымен толтырылған көрпешені маған ұсынып: «Мынаған отыра ғой», – деді. Мен: «Жоға, бұған сіз отырыңыз», – дедім. Алла елшісі (Алланың оған салауаты мен сәлемі болсын): «Жоқ, сен отыр», – деді. Ақыры көрпеге мен отырдым. Алла елшісі (Алланың оған салауаты мен сәлемі болсын) жерге отырды» (Ибн Исхақ, Ибн Һишам)[2].

Бірде Харижа ибн Зәйд Ибн Сиринге зиярат жасап, үйіне кіріп келеді. Ол Ибн Сириннің жастыққа сүйеніп, жерде отырғанын көреді. Харижа ибн Зәйд оның қасына отырмақшы болып, Ибн Сиринге: «Сіз өзіңізге қалаған жақсылықты мен де қалаймын», – деді. Сонда Ибн Сирин: «Мен үйімде өзіме қалаған орынды сізге құп көрмеймін. Сол үшін мен айтқан орынға отырыңыз», – дейді.

Сіз де қонаққа барғанда үй иесі ұсынған орынға отырыңыз. Үй қожайынының рұқсатынсыз ешбір жерге отырмаңыз.

قَالَ سَيِّدُنَا رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ: "لاَ يَؤُمَّنَّ الرَّجُلُ الرَّجُلَ فِي سُلْطَانِهِ، وَلاَ يَقْعُدْ عَلَى تَكْرِمِتِهِ إِلَّا بِإِذْنِهِ". (رواه مسلم).

Мырзамыз Алла елшісі (Алланың оған салауаты мен сәлемі болсын): «Адам басқа біреудің иелігінде қожалық етпесін. Әрі үйіндегі құрметті орынға тек қожайынның рұқсатымен отырсын», – деген. (Муслим)[3]. Яғни басқа адамның үйінде не оның меншігіндегі жерде иелік етпесін деген мағынада. «Құрметті орын» деп үй иесінің арнайы отыратын жатын, төсек немесе сол сияқты т.б. орын мағынасында. 

 Бауырыңыздың не досыңыздың үйіне кіріп, ол сізге отыратын не ұйықтайтын жерді ұсынған кезде, жан-жаққа назар салмаңыз. Әрі  тінтуге, аңдуға келген адам сияқты үй иесіне сұқтанып қарай бермеңіз. Отырғанда не ұйықтар орныңызда көзіңізді тыйыңыз, тек қажет нәрсеге қараумен ғана шектеліңіз. Қойма, сандық, сөмке, әмиян, бүркелген қобдиша сияқты жабық заттарды ашып қарамаңыз. Себебі бұл ислам әдебіне қайшы. Бұл ісіңізбен бауырыңыздың немесе туысыңыздың сенімін ақтамаған боласыз. Сол үшін қонаққа тиіс әдептен таймай, арадағы көркем мәмілені бұзбай, арақатынасты сақтаңыз. Сонда ғана үй иесінің сізге деген құрметі, сүйіспеншілігі арта түспек. Алла Тағала сізді қамқорлығына бөлесін.  

Қонаққа барғанда екі жаққа да сай келетін уақытты таңдау керек. Сондай-ақ қонақ күтіп жатқан кісінің үйінде белгілі бір мөлшерде ғана отыру қажет. Үй иесіне ауырлық салып, шаршататындай ұзақ уақыт отырмаңыз. Қонаққа немесе жағдай сұрап барғанда қолайсыз әрі ыңғайсыз уақытта бармаңыз. Мәселен, тамақтану, ұйықтау, дем алатын, басқа да осыған ұқсас уақыттарда бармауға тырысыңыз.

Имам ән-Науауи «Әл-Әзкар» кітабында: «Мұсылман кісі үшін ізгі кісілердің, ағайынның, көршілердің, дос-жаранның, туыстардың жағдайын сұрап бару, оларға құрмет көрсету, олармен араласу мұстахаб саналады. Мұсылман кісі өзге адамдардың хал-жағдайын, тұлғалық айырмашылығын, уақыттары әртүлі болатындығын ескергені дұрыс. Үй иелері қаламаған, күтпеген уақытта зиярат жасамаңыз. Олар қуана қарсы алатын уақытта барған жөн. Бұл жайында келген хадистер өте көп әрі кең таралған», – деп айтқан.

Үй иесімен сөйлессеңіз, орнымен, қысқа-нұсқа сөйлеңіз. Егер жиылған қонақ арасында жасыңыз кіші болса, сөзді бірінші бастамаңыз. Егер айтқыңыз келген сөзіңіз өзекті тақырып болып, барлығының көңілінен шықса, сөз бастағаныңызда тұрған еш оғаштық жоқ. Артық сөз сөйлемеңіз және отыру, сөйлеу, мәміле әдебін ұмытпаңыз.

 


[1] Хадистің арабша мәтінінде аталмыш сөз «أُدُم» екі дамма таңбасымен келген. «أَدَم» деп екі фатхамен де айтса болады, «тері» дегенді білдіреді.

[2] Мұхаммед ибн Исхақ, «Әс-Сира ән-набауия», V том, 64-бет. Ибн Һишам, «Әс-Сира ән-набауия», IV том, 248-бет. Хафиз Ибн Касир, «Әл-Бидая уа ән-ниһая».

[3] «Сахих Муслим», І том, 465-бет (290), (673). «Сунан Әбу Дәуд», І том, 390-бет (582). «Сунан ән-Насаи», ІІ том, 76-бет (780). «Сунан Ибн Мәжаһ», І том, 313-бет (980). 

[1] «Сахих Муслим», (2097). «Сахих әл-Бұхари», (5856).

 

Кітаптың авторы: Шейх Абдул-Фаттах Әбу Ғудда әл-Ханафи

Қазақ тіліне аударған: Ержан Оразов

ДЕРЕККӨЗІ Azan.kz

Ислам ақпараттық-ағарту порталы 

Предыдущий Следующий
Қара сөз қара өлеңге айналғанда... #35 Рух деген не? Исламда рух туралы не айтады?

Оқырмандардың пікірі (0)

Қызықты тақырыптар

Ислам әдебі #8 Сыпайы болу әдебі
Біреудің үйіне немесе өз үйіңізге кіріп  шықсаңыз, сыпайылық сақтаңыз. Көзіңізді төмен салып, дауысыңызды бәсеңдетіңіз, аяқкиіміңізді шешіп, реттеп кіріңіз, қалай болса солай тастамаңыз. Кигенде де әдепке сай, оң жақтан бастап киіңіз, ал шешерде сол аяқтан бастаңыз....
Ислам әдебі #7 Қонақтық әдебі
Ұлы табиғин Қатада ибн Диғама әс-Садуси: «Қонақ қыла алмайтындығын айтқан адамның есігінің алдында тұрып алмаңыз. Бәлкім, сіздің ол адамда қажеттілігіңіз бар болар. Бірақ олар сіздің қажеттілігіңізден де маңызды іспен қолы тимеуі мүмкін. Ондай жағдайда үй иелері сізден кешірім сұрап, үзір айтуға ақы...
Ислам әдебі #6 Зиярат жасау әдебі
Сіз бауырыңыздың не досыңыздың, не танысыңыздың не біреудің есігін қақсаңыз, ақырын қағыңыз. Үй иесі біреудің келгенін білсе жеткілікті. Жау келгендей не біреуді жазалауға келгендей есікті қатты соққыламаңыз. Олай істесеңіз, үй ішіндегі адамның үрейін алып, әдепсіздік танытқан боласыз.  ...
Ислам әдебі #5 Отбасы мүшелері арасындағы әдеп
Егер отбасы мүшелерінің бірі өз бөлмесінде отырса, ол жерге кірерде рұқсат сұрап кіріңіз. Сонда жақыныңызды ыңғайсыз жағдайда қалдырмайсыз.  Туыс-жаран болсын, алыс адам болсын немесе ата-анаң, ұл-қыздарың, ұлдарың болсын, оларға рұқсат сұрап кіріңіз....
Ислам әдебі #4 Үйге кіру әдебі
Үйге кірер кезде үй ішіңізге келгеніңізді білдіріңіз. Үйіңізге атүсті  немесе аңдыған адам сияқты сау етіп кіріп, олардың үрейін алмаңыз. Әбу Убайда Амр ибн Абдуллаһ ибн Масғұд (р.а.): «Әкем, яғни Абдулла ибн Масғұд үйге кірерде келгенін білдіру үшін дауысын шығарып кіретін», – деген....
Ислам әдебі #3 Сәлемдесу әдебі
Әнастан (р.а.): «Алла елшісі (Алланың оған салауаты мен сәлемі болсын) маған: «Уа, балақайым, үйіңе кіргенде сәлем бер. Ол өзіңе және үй ішіңе береке болып қайтады», – деген» (әт-Тирмизи)...
ықшамдау
Күнтізбе
Хижри
7 Рамазан 1442
Миләди
19 сәуір 2021
Намаз уақыттары
қазір

Күн 06:01

Бесінге дейін 03:51

Урок 7. Рия, часть 3

Аллах разы болсын

Сулейман Аль Кануни
13 сәу. 2021

13 апреля - начало Священного месяца Рамадан

Альхамдулилях! Рамадан чудесный месяц, я жду его с нетерпением, как говориться, сделай шаг на встреч

Nurkul
11 сәу. 2021

Курбан айт. Часто задаваемые вопросы

Мир Вам всем,Мое мнение насчет жертвоприношение,Не обязательно резать животное,Сейчас желательно пом

Аллах Велик
11 сәу. 2021

Урок 6. Рия, часть 2

Аллах разы болсын

Сулейман Аль Кануни
9 сәу. 2021

Урок 5. Рия, часть 1

Аллах разы болсын.

Сулейман Аль Кануни
6 сәу. 2021
Created with Sketch. {{!-- --}} {{!-- --}} {{!-- --}} Created with Sketch. Asset 1mdpi