#9 Қонақтың әдебі
Алматы
Алматы Астана Шымкент Ақсай Ақсу Ақтау Ақтөбе Актогайский район Алтынсарин ауданы Алға Амангельдинский район Арал Арқалық Арысь Атасу ауылы Атбасар Атырау Аягөз Аққулы ауданы Байқоңыр Байғанин ауданы Балқаш Баянауыл ауданы Бейнеу Бәйдібек ауданы Денис ауданы Ембі Ертіс ауданы Еңбекшіқазақ Жітіқара ауданы Жалағаш кенті Жаңаөзен Жаңатас Жангелді ауданы Жаркент Жаңақорған кенті Жаңқала Жезді кенті Жезқазған Жетісай Жосалы Жосалы кенті Жәйрем Жәнібек Зайсан Индер Исатай ауданы Қарағанды Қаскелең Келес ауданы Кентау Көкшетау Қонаев Қостанай Қосшы Құлсары Курчатов Қызылорда Көкпекті ауданы Ленгер Лисаков Май ауданы Майқайын кенті Маханбет ауданы Мақат Меңдіқара ауданы Миялы Мойынқұм ауылы Мырзакент кенті Мәртөк ауданы Науырзым ауданы Ойыл ауданы Ордабасы ауданы Отырар ауданы Павлодар Петропавл Риддер Рудный с.Мангистау Сайрам ауданы Сайқын Сарыағаш Сарыкөл ауданы Сарыөзек Сәтпаев Сауран ауданы Семей Созақ ауданы Солнечный Степногорск Сырым ауданы Тайынша Талғар Талдықорған Тараз Таран ауданы Текелі қаласы Темиртау Тереңкөл ауданы Тереңөзек кенті Теңіз кен орны Түркістан Түлкібас кенті Узынагаш Орал Өскемен Федеров ауданы Форт-Шевченко Хромтау Целиноград ауданы Чапаев Шамалған ауылы Шу Шал ақын ауданы Шалқар Шарбақты ауданы Шардара Шетпе Шиелі кенті Шұбарқұдық Ырғыз ауданы Екібастұз Қазығұрт Қамысты ауданы Қандыағаш Қарабалық ауданы Қаражал Қарасу ауданы Қаратау Қарғалы Қобда ауданы Қордай Құрманғазы ауданы Құрық Үржар ауданы Үшарал Ұзынкөл ауданы Әйтеке би ауданы Әйтеке би кенті Әулиекөл ауданы
Бесін 11:52
Алматы
Алматы Астана Шымкент Ақсай Ақсу Ақтау Ақтөбе Актогайский район Алтынсарин ауданы Алға Амангельдинский район Арал Арқалық Арысь Атасу ауылы Атбасар Атырау Аягөз Аққулы ауданы Байқоңыр Байғанин ауданы Балқаш Баянауыл ауданы Бейнеу Бәйдібек ауданы Денис ауданы Ембі Ертіс ауданы Еңбекшіқазақ Жітіқара ауданы Жалағаш кенті Жаңаөзен Жаңатас Жангелді ауданы Жаркент Жаңақорған кенті Жаңқала Жезді кенті Жезқазған Жетісай Жосалы Жосалы кенті Жәйрем Жәнібек Зайсан Индер Исатай ауданы Қарағанды Қаскелең Келес ауданы Кентау Көкшетау Қонаев Қостанай Қосшы Құлсары Курчатов Қызылорда Көкпекті ауданы Ленгер Лисаков Май ауданы Майқайын кенті Маханбет ауданы Мақат Меңдіқара ауданы Миялы Мойынқұм ауылы Мырзакент кенті Мәртөк ауданы Науырзым ауданы Ойыл ауданы Ордабасы ауданы Отырар ауданы Павлодар Петропавл Риддер Рудный с.Мангистау Сайрам ауданы Сайқын Сарыағаш Сарыкөл ауданы Сарыөзек Сәтпаев Сауран ауданы Семей Созақ ауданы Солнечный Степногорск Сырым ауданы Тайынша Талғар Талдықорған Тараз Таран ауданы Текелі қаласы Темиртау Тереңкөл ауданы Тереңөзек кенті Теңіз кен орны Түркістан Түлкібас кенті Узынагаш Орал Өскемен Федеров ауданы Форт-Шевченко Хромтау Целиноград ауданы Чапаев Шамалған ауылы Шу Шал ақын ауданы Шалқар Шарбақты ауданы Шардара Шетпе Шиелі кенті Шұбарқұдық Ырғыз ауданы Екібастұз Қазығұрт Қамысты ауданы Қандыағаш Қарабалық ауданы Қаражал Қарасу ауданы Қаратау Қарғалы Қобда ауданы Қордай Құрманғазы ауданы Құрық Үржар ауданы Үшарал Ұзынкөл ауданы Әйтеке би ауданы Әйтеке би кенті Әулиекөл ауданы
Алматы
ықшамдау
Таң Күн Бесін Аср Ақшам Құптан
02:39 04:17 11:52 17:05 19:22 21:00
ықшамдау
Күнтізбе
Хижри
16 Зуль-каада 1445
Миләди
24 мамыр 2024

Мақалалар

#9 Қонақтың әдебі

| A | +

Қонақтың әдебі

 

Қонаққа барғанда үй иесімен орын жайында тартыспаңыз, қай жерді ұсынса, сонда отырыңыз. Тіпті үй қожайыны көрсеткен жерге отыруға тиіссіз. Өйткені өзіңіз қалаған орынға отырсаңыз, бәлкім, көзіңіз үйдегі тыйым салынған жерге түсіп қалуы мүмкін. Не бұл отырысыңызбен үй иесін ыңғайсыз жағдайға қалдырарсыз. Үй иесі сізге не айтса соны орындап, сізге қандай да құрмет көрсетсе, оны қабыл алғаныңыз жөн.

عَنْ عَدِي بْنِ حَاتِمٍ الطَّائِي رَضِيَ اللهُ عَنْهُ: "أَنَّهُ قَدِمَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَأَكْرَمَهُ بِالْجُلُوسِ عَلَى وِسَادَةٍ، وَ جَلَسَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْأَرْضِ. قَالَ عَدِي: ثُمَّ مَضَى بِي رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ، حَتَّى إِذَا دَخَلَ بَيْتَهُ، تَنَاوَلَ وِسَادَةً مِنْ أُدُمٍ مَحْشُوَّةٌ لِيفًا، فَقَذَفَهَا إِلَيَّ فَقَاَل: اِجْلِسْ عَلَى هَذِهِ. قُلْتُ: بَلْ أَنْتَ فَاجْلِسْ عَلَيْهَا. قَالَ: بَلْ أَنْتَ. فَجَلَسْتُ عَلَيْهَا، وَ جَلَسَ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وِآلِهِ وَسَلَّمَ بِالْأَرْضِ".

Әйгілі сахаба Ади ибн Хатим әт-Таиден (р.а.): «Бірде Ади Пайғамбарға (Алланың оған салауаты мен сәлемі болсын) барады. Пайғамбар (Алланың оған салауаты мен сәлемі болсын) Адиді көрпешеге отырғызып, құрмет көрсетеді. Ал өзі жерге отырды. Ади (р.а.) оқиғаны былай әңгімелейді: «Сосын Алла елшісі (Алланың оған салауаты мен сәлемі болсын) мені үйіне алып барып, теріден[1] жасалған, іші құрма ағашының жапырағымен толтырылған көрпешені маған ұсынып: «Мынаған отыра ғой», – деді. Мен: «Жоға, бұған сіз отырыңыз», – дедім. Алла елшісі (Алланың оған салауаты мен сәлемі болсын): «Жоқ, сен отыр», – деді. Ақыры көрпеге мен отырдым. Алла елшісі (Алланың оған салауаты мен сәлемі болсын) жерге отырды» (Ибн Исхақ, Ибн Һишам)[2].

Бірде Харижа ибн Зәйд Ибн Сиринге зиярат жасап, үйіне кіріп келеді. Ол Ибн Сириннің жастыққа сүйеніп, жерде отырғанын көреді. Харижа ибн Зәйд оның қасына отырмақшы болып, Ибн Сиринге: «Сіз өзіңізге қалаған жақсылықты мен де қалаймын», – деді. Сонда Ибн Сирин: «Мен үйімде өзіме қалаған орынды сізге құп көрмеймін. Сол үшін мен айтқан орынға отырыңыз», – дейді.

Сіз де қонаққа барғанда үй иесі ұсынған орынға отырыңыз. Үй қожайынының рұқсатынсыз ешбір жерге отырмаңыз.

قَالَ سَيِّدُنَا رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ: "لاَ يَؤُمَّنَّ الرَّجُلُ الرَّجُلَ فِي سُلْطَانِهِ، وَلاَ يَقْعُدْ عَلَى تَكْرِمِتِهِ إِلَّا بِإِذْنِهِ". (رواه مسلم).

Мырзамыз Алла елшісі (Алланың оған салауаты мен сәлемі болсын): «Адам басқа біреудің иелігінде қожалық етпесін. Әрі үйіндегі құрметті орынға тек қожайынның рұқсатымен отырсын», – деген. (Муслим)[3]. Яғни басқа адамның үйінде не оның меншігіндегі жерде иелік етпесін деген мағынада. «Құрметті орын» деп үй иесінің арнайы отыратын жатын, төсек немесе сол сияқты т.б. орын мағынасында. 

 Бауырыңыздың не досыңыздың үйіне кіріп, ол сізге отыратын не ұйықтайтын жерді ұсынған кезде, жан-жаққа назар салмаңыз. Әрі  тінтуге, аңдуға келген адам сияқты үй иесіне сұқтанып қарай бермеңіз. Отырғанда не ұйықтар орныңызда көзіңізді тыйыңыз, тек қажет нәрсеге қараумен ғана шектеліңіз. Қойма, сандық, сөмке, әмиян, бүркелген қобдиша сияқты жабық заттарды ашып қарамаңыз. Себебі бұл ислам әдебіне қайшы. Бұл ісіңізбен бауырыңыздың немесе туысыңыздың сенімін ақтамаған боласыз. Сол үшін қонаққа тиіс әдептен таймай, арадағы көркем мәмілені бұзбай, арақатынасты сақтаңыз. Сонда ғана үй иесінің сізге деген құрметі, сүйіспеншілігі арта түспек. Алла Тағала сізді қамқорлығына бөлесін.  

Қонаққа барғанда екі жаққа да сай келетін уақытты таңдау керек. Сондай-ақ қонақ күтіп жатқан кісінің үйінде белгілі бір мөлшерде ғана отыру қажет. Үй иесіне ауырлық салып, шаршататындай ұзақ уақыт отырмаңыз. Қонаққа немесе жағдай сұрап барғанда қолайсыз әрі ыңғайсыз уақытта бармаңыз. Мәселен, тамақтану, ұйықтау, дем алатын, басқа да осыған ұқсас уақыттарда бармауға тырысыңыз.

Имам ән-Науауи «Әл-Әзкар» кітабында: «Мұсылман кісі үшін ізгі кісілердің, ағайынның, көршілердің, дос-жаранның, туыстардың жағдайын сұрап бару, оларға құрмет көрсету, олармен араласу мұстахаб саналады. Мұсылман кісі өзге адамдардың хал-жағдайын, тұлғалық айырмашылығын, уақыттары әртүлі болатындығын ескергені дұрыс. Үй иелері қаламаған, күтпеген уақытта зиярат жасамаңыз. Олар қуана қарсы алатын уақытта барған жөн. Бұл жайында келген хадистер өте көп әрі кең таралған», – деп айтқан.

Үй иесімен сөйлессеңіз, орнымен, қысқа-нұсқа сөйлеңіз. Егер жиылған қонақ арасында жасыңыз кіші болса, сөзді бірінші бастамаңыз. Егер айтқыңыз келген сөзіңіз өзекті тақырып болып, барлығының көңілінен шықса, сөз бастағаныңызда тұрған еш оғаштық жоқ. Артық сөз сөйлемеңіз және отыру, сөйлеу, мәміле әдебін ұмытпаңыз.

 


[1] Хадистің арабша мәтінінде аталмыш сөз «أُدُم» екі дамма таңбасымен келген. «أَدَم» деп екі фатхамен де айтса болады, «тері» дегенді білдіреді.

[2] Мұхаммед ибн Исхақ, «Әс-Сира ән-набауия», V том, 64-бет. Ибн Һишам, «Әс-Сира ән-набауия», IV том, 248-бет. Хафиз Ибн Касир, «Әл-Бидая уа ән-ниһая».

[3] «Сахих Муслим», І том, 465-бет (290), (673). «Сунан Әбу Дәуд», І том, 390-бет (582). «Сунан ән-Насаи», ІІ том, 76-бет (780). «Сунан Ибн Мәжаһ», І том, 313-бет (980). 

[1] «Сахих Муслим», (2097). «Сахих әл-Бұхари», (5856).

 

Кітаптың авторы: Шейх Абдул-Фаттах Әбу Ғудда әл-Ханафи

Қазақ тіліне аударған: Ержан Оразов

ДЕРЕККӨЗІ Azan.kz

Ислам ақпараттық-ағарту порталы 

Предыдущий Следующий
Қара сөз қара өлеңге айналғанда... #35 Рух деген не? Исламда рух туралы не айтады?

Оқырмандардың пікірі (0)

Қызықты тақырыптар

Ислам әдебі #8 Сыпайы болу әдебі
Біреудің үйіне немесе өз үйіңізге кіріп  шықсаңыз, сыпайылық сақтаңыз. Көзіңізді төмен салып, дауысыңызды бәсеңдетіңіз, аяқкиіміңізді шешіп, реттеп кіріңіз, қалай болса солай тастамаңыз. Кигенде де әдепке сай, оң жақтан бастап киіңіз, ал шешерде сол аяқтан бастаңыз....
Ислам әдебі #7 Қонақтық әдебі
Ұлы табиғин Қатада ибн Диғама әс-Садуси: «Қонақ қыла алмайтындығын айтқан адамның есігінің алдында тұрып алмаңыз. Бәлкім, сіздің ол адамда қажеттілігіңіз бар болар. Бірақ олар сіздің қажеттілігіңізден де маңызды іспен қолы тимеуі мүмкін. Ондай жағдайда үй иелері сізден кешірім сұрап, үзір айтуға ақы...
Ислам әдебі #6 Зиярат жасау әдебі
Сіз бауырыңыздың не досыңыздың, не танысыңыздың не біреудің есігін қақсаңыз, ақырын қағыңыз. Үй иесі біреудің келгенін білсе жеткілікті. Жау келгендей не біреуді жазалауға келгендей есікті қатты соққыламаңыз. Олай істесеңіз, үй ішіндегі адамның үрейін алып, әдепсіздік танытқан боласыз.  ...
Ислам әдебі #5 Отбасы мүшелері арасындағы әдеп
Егер отбасы мүшелерінің бірі өз бөлмесінде отырса, ол жерге кірерде рұқсат сұрап кіріңіз. Сонда жақыныңызды ыңғайсыз жағдайда қалдырмайсыз.  Туыс-жаран болсын, алыс адам болсын немесе ата-анаң, ұл-қыздарың, ұлдарың болсын, оларға рұқсат сұрап кіріңіз....
Ислам әдебі #4 Үйге кіру әдебі
Үйге кірер кезде үй ішіңізге келгеніңізді білдіріңіз. Үйіңізге атүсті  немесе аңдыған адам сияқты сау етіп кіріп, олардың үрейін алмаңыз. Әбу Убайда Амр ибн Абдуллаһ ибн Масғұд (р.а.): «Әкем, яғни Абдулла ибн Масғұд үйге кірерде келгенін білдіру үшін дауысын шығарып кіретін», – деген....
Ислам әдебі #3 Сәлемдесу әдебі
Әнастан (р.а.): «Алла елшісі (Алланың оған салауаты мен сәлемі болсын) маған: «Уа, балақайым, үйіңе кіргенде сәлем бер. Ол өзіңе және үй ішіңе береке болып қайтады», – деген» (әт-Тирмизи)...
ықшамдау
Күнтізбе
Хижри
16 Зуль-каада 1445
Миләди
24 мамыр 2024
Намаз уақыттары
қазір

Бесін 11:52

Екінтіге дейін 04:46

99 советов Пророка (мир ему и благословение Аллаха) больным

Уалейкум ассалам. В книге приводится прямой перевод достоверного хадиса. Подразумевается, что нисход

Администратор Azankz
18 сәу. 2024

Нрав мусульманина

Ас саламу алейкум уа рахматуЛлахи уа баракатух.телеграмм канал про хорошие нравыhttps://t.me/horoshi

Вадим
13 сәу. 2024

39. «Рия» (Деяния на показ)

Это оборот речи, подразумевающий, в том числе "перед Аллахом". Тем не менее, с целью купирования не

Администратор Azankz
27 нау. 2024

Тасбих таравих намаза

То есть "не умрет". Всмысле "не исчезнет", "не перестанет существовать".

X
19 нау. 2024

20 урок: О дополнительных молитвах

Уа алейкум ассалям уа рахматулЛахи уа барокятуху. К сожалению для этого урока есть только текстовая

Администратор Azankz
18 нау. 2024
Created with Sketch. {{!-- --}} {{!-- --}} {{!-- --}} Created with Sketch. Asset 1mdpi