КІШІПЕЙІЛДІЛІК АСЫЛ ҚАСИЕТ
Алматы
Алматы Астана Шымкент Ақсай Ақсу Ақтау Ақтөбе Актогайский район Алтынсарин ауданы Алға Амангельдинский район Арал Арқалық Арысь Атасу ауылы Атбасар Атырау Аягөз Аққулы ауданы Байқоңыр Байғанин ауданы Балқаш Баянауыл ауданы Бейнеу Бәйдібек ауданы Денис ауданы Ембі Ертіс ауданы Еңбекшіқазақ Жітіқара ауданы Жалағаш кенті Жаңаөзен Жаңатас Жангелді ауданы Жаркент Жаңақорған кенті Жаңқала Жезді кенті Жезқазған Жетісай Жосалы Жосалы кенті Жәйрем Жәнібек Зайсан Индер Исатай ауданы Қарағанды Қаскелең Келес ауданы Кентау Көкшетау Қонаев Қостанай Қосшы Құлсары Курчатов Қызылорда Көкпекті ауданы Ленгер Лисаков Май ауданы Майқайын кенті Маханбет ауданы Мақат Меңдіқара ауданы Миялы Мойынқұм ауылы Мырзакент кенті Мәртөк ауданы Науырзым ауданы Ойыл ауданы Ордабасы ауданы Отырар ауданы Павлодар Петропавл Риддер Рудный с.Мангистау Сайрам ауданы Сайқын Сарыағаш Сарыкөл ауданы Сарыөзек Сәтпаев Сауран ауданы Семей Созақ ауданы Солнечный Степногорск Сырым ауданы Тайынша Талғар Талдықорған Тараз Таран ауданы Текелі қаласы Темиртау Тереңкөл ауданы Тереңөзек кенті Теңіз кен орны Түркістан Түлкібас кенті Узынагаш Орал Өскемен Федеров ауданы Форт-Шевченко Хромтау Целиноград ауданы Чапаев Шамалған ауылы Шу Шал ақын ауданы Шалқар Шарбақты ауданы Шардара Шетпе Шиелі кенті Шұбарқұдық Ырғыз ауданы Екібастұз Қазығұрт Қамысты ауданы Қандыағаш Қарабалық ауданы Қаражал Қарасу ауданы Қаратау Қарғалы Қобда ауданы Қордай Құрманғазы ауданы Құрық Үржар ауданы Үшарал Ұзынкөл ауданы Әйтеке би ауданы Әйтеке би кенті Әулиекөл ауданы
Күн 04:31
Алматы
Алматы Астана Шымкент Ақсай Ақсу Ақтау Ақтөбе Актогайский район Алтынсарин ауданы Алға Амангельдинский район Арал Арқалық Арысь Атасу ауылы Атбасар Атырау Аягөз Аққулы ауданы Байқоңыр Байғанин ауданы Балқаш Баянауыл ауданы Бейнеу Бәйдібек ауданы Денис ауданы Ембі Ертіс ауданы Еңбекшіқазақ Жітіқара ауданы Жалағаш кенті Жаңаөзен Жаңатас Жангелді ауданы Жаркент Жаңақорған кенті Жаңқала Жезді кенті Жезқазған Жетісай Жосалы Жосалы кенті Жәйрем Жәнібек Зайсан Индер Исатай ауданы Қарағанды Қаскелең Келес ауданы Кентау Көкшетау Қонаев Қостанай Қосшы Құлсары Курчатов Қызылорда Көкпекті ауданы Ленгер Лисаков Май ауданы Майқайын кенті Маханбет ауданы Мақат Меңдіқара ауданы Миялы Мойынқұм ауылы Мырзакент кенті Мәртөк ауданы Науырзым ауданы Ойыл ауданы Ордабасы ауданы Отырар ауданы Павлодар Петропавл Риддер Рудный с.Мангистау Сайрам ауданы Сайқын Сарыағаш Сарыкөл ауданы Сарыөзек Сәтпаев Сауран ауданы Семей Созақ ауданы Солнечный Степногорск Сырым ауданы Тайынша Талғар Талдықорған Тараз Таран ауданы Текелі қаласы Темиртау Тереңкөл ауданы Тереңөзек кенті Теңіз кен орны Түркістан Түлкібас кенті Узынагаш Орал Өскемен Федеров ауданы Форт-Шевченко Хромтау Целиноград ауданы Чапаев Шамалған ауылы Шу Шал ақын ауданы Шалқар Шарбақты ауданы Шардара Шетпе Шиелі кенті Шұбарқұдық Ырғыз ауданы Екібастұз Қазығұрт Қамысты ауданы Қандыағаш Қарабалық ауданы Қаражал Қарасу ауданы Қаратау Қарғалы Қобда ауданы Қордай Құрманғазы ауданы Құрық Үржар ауданы Үшарал Ұзынкөл ауданы Әйтеке би ауданы Әйтеке би кенті Әулиекөл ауданы
Алматы
ықшамдау
Таң Күн Бесін Аср Ақшам Құптан
02:56 04:31 12:02 17:12 19:26 21:01
ықшамдау
Күнтізбе
Хижри
18 Мухаррам 1446
Миләди
24 шілде 2024

Мақалалар

КІШІПЕЙІЛДІЛІК АСЫЛ ҚАСИЕТ

| A | +

Кішіпейілдік пен әдептілік, сыпайылық тәрбиедегі басты ұстанымдардың бірі. Адамның қандай жағдайда да әдептілік сақтауы ұнамды қасиет. Мұсылман  адам – биік адамгершілік қасиеттердің иесі. Оның көркем сипаты – момындық пен ұялшақтық, кішіпейілділік пен адамдарға деген махаббаты, нағыз ер-азаматтың қасиетімен ерекшеленетін жан.

Бүгінгі таңда ұрпақ тәрбиесінде бұл асыл қасиеттердің өзектілігі азайып бара жатқандығы айқын және қайта жаңғыртуды талап ететіндей деңгейде. Бұл тұрғысында адамзаттың ардақтысы Пайғамбарымыздың (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) салмақты да сабырлы, биязылығы туралы, өмірі кез-келген кісіге үлгі боларлықтай өнегелері бар. Құран кәрімде Пайғамбарымызды (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын): «Оларға Алланың мейірімімен жұмсақ сыңай таныттың. Егер тұрпайы, қатал болғаныңда, олар маңайыңнан тарқап кетер еді» [3-59-аят] деп кішіпейілділіктің орасан зор адамдық қасиет екенін айтқан. Сондай-ақ кішіпейілділікті ата-анаға жасау керек екенін Алла Тағала Құранда былай бұйырады: «Оларға мейірімділік пен кішіпейілділіктің қанатын жайып: «Раббым! Кішкентайымда мені тәрбиелегені секілді оларға Сен де рахым ет» деп айт»[17,23-24-аят] - деген. Құранда әрбір ер мен әйелдің бұл қасиеттерге ие болатынында мына аятында баяндайды: «Кішіпейіл ер кісілер мен кішіпейіл әйелдер, міне, оларды Алла толық кешіреді, әрі оларға үлкен сый әзірлейді» [33,31-аят]


Кішіпейілділіктің бір белгісі күлімдеп жүру. Алла Елшісі (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) адамдарға шаттық сыйлай алатын жарқын жүзді, күлімдеп жүретін болғандығын, жалпы ғаламға ұстаздық етіп, үлкен мәселелерді қозғаған Пайғамбарымыз (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) кішкентай бүлдіршіндермен құмда отырып ойыншық ойнайтындай қарапайым әрі кішіпейіл болғандығын байқаймыз. 
Кішіпейілділіктің тағы бір белгісі кедейлермен бірге отыруға арланбау. Ардақты Пайғамбарымыз (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) адамдардан ерекшеленбеуге тырысатын. Ол: «Шын мәнінде, мен құл ғанамын, құл қалай тамақтанса, солай тамақтанамын, құл қалай отырса, солай отырамын[2]», – деген болатын. 
Көпішіліктен ерекшеленбеуде кішіпейілділіктің белгісі. Бірде Пайғамбар (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) сапарларының бірінде сахабаларына қой союды бұйырғанда, бір кісі: «Мен оны бауыздаймын», екіншісі: «Мен терісін сыпырамын», ал үшіншісі: «Мен оның етін пісіремін», – деп жұмыстарды өзара бөлуге кірісті. Сонда Пайғамбар (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын): «Ал мен отын жинаймын», – деді. Адамдар: «Мұны сенің орныңа біз жасаймыз», – деп өре түрегелген еді, Алла Елшісі (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын): «Мұны менің орныма сендердің жасайтындарыңды білемін, бірақ мен сендерден ерекшеленуді қаламаймын. Өйткені Алла пендесін жолдастарынан ерекшеленген күйде көруді ұнатпайды», – деді де, орнынан тұрып отын жинады[3]».


Ашуға беріліп қатаңдық танытпай кішіпейіл болу адамның ризық несібесін арттырады. Пайғамбарымыз (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) хазірет Айшаға (р.а.) қарап: «Айша, күдіксіз, Алла «Рафиқ» (биязы мінезді), биязылықты жақсы көреді. Қатаңдық және өзге де қытымыр мінездерге бермеген несібесін биязлықтың үлесіне береді» - деген. 
Адамның иманының толық болуы да кемел адамдыққа жеткендігі кішіпейіл болғандығынан білінеді.  Ол туралы Әбу Сағид әл-Худриден (р.а.) жеткен риуаятта Алла Елшісі (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) былай дейді: «Мүміндердің ішіндегі иманы толығы – ең жақсы мінез-құлықты, кішіпейіл, тез достасқыш тартымдылары». Тіпті адам оқу оқып ешқандай дәрежеге жетпеген болса да оның бойындағы жақсы қасиеті биікке жетелейді. Әл-Жунайд: «Пенденің амалы мен білімі кем болса да, оны төрт нәрсе жоғарыға көтереді: мейірімділігі, кішіпейілдігі және жомарттығы мен көркем мінезі – оның иманының кемелдігін білдіреді», – дейді.
Кішіпейілділік қасиеті ардақты сахабалардың да бойынан табыла білген-ді. Айталық, хазірет Әбу Бәкір халифа болмай тұрып Синх аймағындағы халықтың қойларын сауып, оларға жәрдемдесетін. Ол халифа болып тағайындалған кезде көрші аймақтағы бір күңнің: “Сірә, Әбу Бәкір бұдан кейін біздің қойларымызды саумас”, – дегенін естіген Әбу Бәкір: “керісінше, өміріммен ант етейін, мен бұдан кейін де қойларыңызды сауамын. Мойныма алған бұл жауапкершілік мінез-құлқым мен әдеттерімді өзгерте қоймас”, – деп жауап берген. Бұл іс-әрекетімен адам бойындағы ит нәпсіні тәрбиелеудің, астамсып кетудің бірден-бір жолы екендігін аңғартады. Ол қой саууды Мәдинаның орталығына көшкенге дейін алты ай бойы жалғастырған. 
Төрт халифаның бірі болған Әли әл-Муртада – бойына жақсылық атаулыны жия білген еді. Қайсарлық, батырлық, ілімді және жомарттығымен бірге өте кішіпейіл еді. Базардан сатып алған заттарды айналасындағылардың өтінішіне қарамастан, өзі көтеріп, адасқандарға жол сілтеп, әлсіз, дәрменсіз жандардың жоғын жоқтап, қиналғанда қастарынан табылатын. “Үш нәрсе кішіпейілділіктің негізін құрайды: кездескен кезде бірінші болып сәлем беру, үлкен жиналыстарда төрде шоқиып отырмау, рияшылдық пен жасандылықты жаны сүймеу” - деген нақылдар Әлидің (р.а.) сөздері.


Міне ислам діні кішіпейілділікке үндейді. Дана халқымыз «Ұлық болсаң кішік бол», «Жусаннан аласа бетеген биік бол» деген нақылдарын тегін айтпаса керек. Адамның өзін тәрбиелеп арлы абыройлы болуы маңызды қасиеттердің бірі. Өйткені кішіпейілділіктің қарама-қарсысы - астамсу, тәкаппарлану, ерекшелену, менсінбеушілік, дүниеқұмарлық, ашушаңдық. Барлық жаман қасиеттерден арылу үшін де кішіпейілдікті үйреніп, оны бойына сіңіру саналы ұрпақтың парызы екендігі белгілі.  


1.Құран кәрім
2. «Мусаннаф Абдур-Раззақ» (10/415), Ибн Сағдтың «әт-Табақат әл-кубра» кітабы 
3.«Хуласат әс-сиәр» (22-бет).

 

«Макка» мешітінің бас имамы, 
Моллақанағатұлы Рахматулла

ДЕРЕККӨЗІ Azan.kz

Ислам ақпараттық-ағарту порталы 

Предыдущий Следующий
ІБІЛІСТІ МАЛҒҰН ЕТКЕН - ТӘКАППАРЛЫҚ ҚОЖА АХМЕТ ЯСАУИ ЖӘНЕ ИХСАН ІЛІМІ

Оқырмандардың пікірі (0)

Қызықты тақырыптар

Әдеп (этика) ДАСТАРҚАН ӘДЕБІ
Қазақ халқында сақталған әдептілік дәрістерінен нағыз мұсылман ұстанымының көрінісін көреміз. Солардың бірі дастарқан әдебі туралы айтсақ.
Әдеп (этика) АЛЛА БЕЙНЕЛЕРІҢЕ ЕМЕС ЖҮРЕКТЕРІҢЕ НАЗАР САЛАДЫ
Аса қамқор, Ерекше мейірімді Алла Тағалаға сансыз мадақ болсын! Адамзаттың ардақтысы, сүйікті Пайғамбарымыз Мұхаммедке Алланың салауаты мен сәлемі болсын.
Әдеп (этика) ИСЛАМ ДІНІНДЕГІ РУХАНИ ҚҰНДЫЛЫҚТАР ЖӘНЕ МҰСЫЛМАН ЭТИКАСЫ
Жер бетіндегі діни көзқарас, дүниетаным ежелгі заманнан бері келе жатқаны белгілі. Діндер өздерінде қалыптасқан мойындалатын құндылықтар жүйесін – рухани құндылықтар деп атайды....
Әдеп (этика) ТІЛГЕ ТОҚТАМ БОЛСА...
«Неге біз осы өтірік сөйлейміз, өтірік күлеміз, қысқасы - өтірік өмір сүреміз, а? Неге біз осы өзіміздің бұл әлемге артық, түкке де керегіміз жоқ бейшара мүскін екенімізді мойындамаймыз... неге біз осы қатыгез де, қасиетсіз болып кеттік» деген сөздердің өзі айтпақ ойымыздың ауанын дәл басқандай-ақ.....
Әдеп (этика) Жақсы сөз – жан азығы
Алла Тағала адамды көркем бейнеде жаратқаны ақиқат. Бұл жерде тек дене-бітімімізді, жан дүниемізді ғана емес, бізге берілген ойлау, көру, есту, сөйлеу сынды қасиеттерді де меңзеп отырмыз. Соның ішінде, сөз арқылы өз ойларымызды жеткізу қабілетінің орны бір бөлек....
Әдеп (этика) Әлеуметтік желі әдебі
Қазіргі таңда смартфон, гаджеттер айнымас серігімізге, ал әлеуметтік желілер өміріміздің ажырамас бір бөлігіне айналды. Біріміз қажеттілікпен, кейбіріміз көптен қалмайын деп тіркеліп, құрылғының бетін ғұмырымыздың айнасы етіп үлгердік. Біреудің күнкөріс кәсібіне, енді біреудің ермегіне айналған желі...
ықшамдау
Күнтізбе
Хижри
18 Мухаррам 1446
Миләди
24 шілде 2024
Намаз уақыттары
қазір

Күн 04:31

Бесінге дейін 01:38

Люди обязаны перед Аллахом совершить хадж к Дому*

Ва алейкум ассалам. Нет. Хадж это индивидуальное поклонение. Его можно совершить за себя или за одно

Администратор Azankz
27 мау. 2024

ДУМК пояснило перенос даты Курбан Айта с 17 на 16 июня

Вроде ДУМК всегда использовал астрономические вычисления, поэтому заранее всегда даты были известны.

Крафтер Кудабай
10 мау. 2024

99 советов Пророка (мир ему и благословение Аллаха) больным

Уалейкум ассалам. В книге приводится прямой перевод достоверного хадиса. Подразумевается, что нисход

Администратор Azankz
18 сәу. 2024

Нрав мусульманина

Ас саламу алейкум уа рахматуЛлахи уа баракатух.телеграмм канал про хорошие нравыhttps://t.me/horoshi

Вадим
13 сәу. 2024

39. «Рия» (Деяния на показ)

Это оборот речи, подразумевающий, в том числе "перед Аллахом". Тем не менее, с целью купирования не

Администратор Azankz
27 нау. 2024
Created with Sketch. {{!-- --}} {{!-- --}} {{!-- --}} Created with Sketch. Asset 1mdpi