ТАБИҒАТ - ЖЕР БАЙЛЫҒЫ
Табиғат – Алла Тағаланың адамзатқа берген баға жетпес нығметі, тіршіліктің қайнар көзі. Адам баласы дүниеге келген сәттен бастап табиғаттың игілігін көріп, оның байлығын пайдаланып келеді. Жер – біздің ортақ мекеніміз, су – тіршіліктің негізі, ауа – өмірдің тынысы. Асқар таулар, айдын көлдер, сарқыраған өзендер, жасыл ормандар мен кең байтақ далалар туған жеріміздің баға жетпес байлығы. Сондықтан табиғатты қорғау, қоршаған ортаны сақтау адамгершілік, азаматтық және ұрпақ алдындағы жауапкершілік.
Халқымыз табиғатты ежелден қастерлеп, қорғаған. Суды тіршіліктің көзі деп таныған. «Судың да сұрауы бар», «Бұлақ көрсең, көзін аш», «Бір тал кессең, он тал ек» деген нақыл сөздер халқымыздың табиғатқа деген жанашырлығын көрсетеді. Даланың даналығын бойына сіңірген бабаларымыз табиғат байлығын бейберекет пайдаланбай, оны келер ұрпаққа аманат деп қараған. Өйткені жердің қадірін білген ел ғана оның байлығын бағалай алады.
Асыл дініміз табиғатты қорғауға, жер бетін көркейтуге және қоршаған ортаға зиян келтірмеуге ерекше мән береді. Алла Тағала қасиетті Құран Кәрімде: «Алла күллі аспан әлемі мен жерді жаратты және аспаннан жауын жаудырып, сол арқылы сендерге ризық болатын алуан түрлі көкөністер мен жемістер шығарды. Сондай-ақ Оның пәрмені, қалауы бойынша теңізде емін-еркін жүзуі үшін сендерге алып кемелердің тізгінін ұстатты. Сонымен қатар өзендерді де сендерге бағынышты етті. Өз шеңберінен жазбай әрі тынбай айналатын күн мен айды да сендерге бағындырды. Сондай-ақ түн мен күндізді де сендерге бағындырып қойды», – деген («Ибраһим» сүресі, 32-33-аяттар).
Пайғамбарымыз Мұхаммед (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) табиғатты көркейту мен ағаш отырғызудың сауабы мол екенін білдіріп: «Қандай да бір мұсылман ағаш отырғызса немесе егін ексе, одан құс не адам жесе, сол үшін оған садақаның сауабы жазылады», – деген. (имам Бұхари).
Бұл хадис табиғатқа пайда келтірудің де сауапты іс екенін көрсетеді. Ағаш отырғызу – бір күндік әрекет емес, оның саясын келешек ұрпақ көреді, жемісін талай адам пайдаланады. Демек, адам жасаған игі ісінің жемісін өзі көрмесе де, одан өзгелер пайда тапса, оның сауабы жалғаса береді.
Имам ән-Нәуәуи «Сахих Муслимге» жазған түсіндірмесінде бұл хадистің маңызын ашып, одан адамға және басқа тіршілік иелеріне пайда келтірудің сауапты екені аңғарылатынын баяндайды. Бұл – табиғатты қорғаудың тек дүниелік пайдасы емес, рухани сауабы да бар екенін білдіретін тағылым.
Қазақтың би-шешендері мен ақын-жыраулары да туған жердің қадірін, табиғаттың байлығын, ел мен жердің тұтастығын өз шығармаларына арқау еткен. Халқымыздың: «Көлдің көркі – құрақ, таудың көркі – бұлақ», – деген нақылы табиғаттағы әрбір жаратылыстың өзіндік орны мен маңызы бар екенін білдіреді. Бір тал ағаштың, бір тамшы судың, бір уыс топырақтың өзі тіршілік үшін қаншалықты маңызды екенін осы сөзден аңғаруға болады.
Табиғатты қорғау – қоқысты кез-келген жерге тастамау, суды үнемдеу, ағаш отырғызу, қоғамдық орындардың тазалығын сақтау, жануарларға қамқорлық жасау осылардың барлығы қоршаған ортаға көрсетілген жанашырлықтың белгісі. Әсіресе, жас ұрпақтың бойына табиғатқа деген сүйіспеншілік пен жауапкершілікті қалыптастыру маңызды. Өйткені бүгінгі балалар – ертеңгі елдің иесі, ал олардың өмір сүретін ортасы бүгінгі біздің әрекетімізге байланысты.
Қорыта айтқанда, табиғат – Алланың адам баласына берген аманаты. Табиғатты қорғау – имандылықтың, адамгершіліктің және отансүйгіштіктің көрінісі. Қоршаған ортаны сақтау арқылы біз өз денсаулығымызды, өмірімізді және келешек ұрпақтың болашағын қорғаймыз. Сондықтан әрбір азамат туған жердің тазалығына бей жай қарамай, табиғатқа жанашырлықпен қарауды өмірлік ұстанымына айналдыруы қажет.
Табиғатты аялау – туған жерді аялау. Жерді қорғау – елді қорғау. Бүгінгі ұрпақтың табиғатқа жасаған қамқорлығы – келер ұрпаққа қалдырған ең қымбат мұрасы.
Әл-Хамид мешітінің наиб имамы
Рамазан Аманқұлов