ЖАТ АҒЫМ ЖЫРЫ
Хромтау
Алматы Астана Шымкент Ақсай Ақсу Ақтау Ақтөбе Актогайский район Алтынсарин ауданы Алға Амангельдинский район Арал Арқалық Арысь Атасу ауылы Атбасар Атырау Аягөз Аққулы ауданы Байқоңыр Байғанин ауданы Балқаш Баянауыл ауданы Бейнеу Бәйдібек ауданы Денис ауданы Ембі Ертіс ауданы Есик Еңбекшіқазақ Жітіқара ауданы Жалағаш кенті Жаңаөзен Жаңатас Жангелді ауданы Жаркент Жаңақорған кенті Жаңқала Жезді кенті Жезқазған Жетісай Жосалы Жосалы кенті Жәйрем Жәнібек Зайсан Индер Исатай ауданы Қарағанды Қаратау Қаскелең Келес ауданы Кентау Көкшетау Қонаев Қостанай Қосшы Құлсары Курчатов Қызылорда Көкпекті ауданы Ленгер Лисаков Май ауданы Майқайын кенті Маханбет ауданы Мақат Меңдіқара ауданы Миялы Мойынқұм ауылы Мырзакент кенті Мәртөк ауданы Науырзым ауданы Ойыл ауданы Ордабасы ауданы Отырар ауданы Павлодар Петропавл Риддер Рудный с.Мангистау Сайрам ауданы Сайқын Сарыағаш Сарыкөл ауданы Сарыөзек Сәтпаев Сауран ауданы Семей Созақ ауданы Солнечный Степногорск Сырым ауданы Тайынша Талғар Талдықорған Тараз Таран ауданы Текелі қаласы Темиртау Тереңкөл ауданы Тереңөзек кенті Теңіз кен орны Түркістан Түлкібас кенті Узынагаш Орал Өскемен Федеров ауданы Форт-Шевченко Хромтау Целиноград ауданы Чапаев Шамалған ауылы Шу Шал ақын ауданы Шалқар Шарбақты ауданы Шардара Шетпе Шиелі кенті Шұбарқұдық Ырғыз ауданы Екібастұз Қазығұрт Қамысты ауданы Қандыағаш Қарабалық ауданы Қаражал Қарасу ауданы Қаратау Қарғалы Қобда ауданы Қордай Құрманғазы ауданы Құрық Үржар ауданы Үшарал Ұзынкөл ауданы Әйтеке би ауданы Әйтеке би кенті Әулиекөл ауданы
Күн 08:26
Хромтау
Алматы Астана Шымкент Ақсай Ақсу Ақтау Ақтөбе Актогайский район Алтынсарин ауданы Алға Амангельдинский район Арал Арқалық Арысь Атасу ауылы Атбасар Атырау Аягөз Аққулы ауданы Байқоңыр Байғанин ауданы Балқаш Баянауыл ауданы Бейнеу Бәйдібек ауданы Денис ауданы Ембі Ертіс ауданы Есик Еңбекшіқазақ Жітіқара ауданы Жалағаш кенті Жаңаөзен Жаңатас Жангелді ауданы Жаркент Жаңақорған кенті Жаңқала Жезді кенті Жезқазған Жетісай Жосалы Жосалы кенті Жәйрем Жәнібек Зайсан Индер Исатай ауданы Қарағанды Қаратау Қаскелең Келес ауданы Кентау Көкшетау Қонаев Қостанай Қосшы Құлсары Курчатов Қызылорда Көкпекті ауданы Ленгер Лисаков Май ауданы Майқайын кенті Маханбет ауданы Мақат Меңдіқара ауданы Миялы Мойынқұм ауылы Мырзакент кенті Мәртөк ауданы Науырзым ауданы Ойыл ауданы Ордабасы ауданы Отырар ауданы Павлодар Петропавл Риддер Рудный с.Мангистау Сайрам ауданы Сайқын Сарыағаш Сарыкөл ауданы Сарыөзек Сәтпаев Сауран ауданы Семей Созақ ауданы Солнечный Степногорск Сырым ауданы Тайынша Талғар Талдықорған Тараз Таран ауданы Текелі қаласы Темиртау Тереңкөл ауданы Тереңөзек кенті Теңіз кен орны Түркістан Түлкібас кенті Узынагаш Орал Өскемен Федеров ауданы Форт-Шевченко Хромтау Целиноград ауданы Чапаев Шамалған ауылы Шу Шал ақын ауданы Шалқар Шарбақты ауданы Шардара Шетпе Шиелі кенті Шұбарқұдық Ырғыз ауданы Екібастұз Қазығұрт Қамысты ауданы Қандыағаш Қарабалық ауданы Қаражал Қарасу ауданы Қаратау Қарғалы Қобда ауданы Қордай Құрманғазы ауданы Құрық Үржар ауданы Үшарал Ұзынкөл ауданы Әйтеке би ауданы Әйтеке би кенті Әулиекөл ауданы
Хромтау
ықшамдау
Таң Күн Бесін Аср Ақшам Құптан
06:54 08:26 12:57 15:32 17:18 18:50
ықшамдау
Күнтізбе
Хижри
12 Джумада-сани 1448
Миләди
22 қараша 2026

Мақалалар

ЖАТ АҒЫМ ЖЫРЫ

– | A | +

Ваххабилер шынымен саләфтарға (алдыңғы ізгі буынға) еріп жүр ме?

Ислам әлемінде өзін «саләф-ус-салихтың (алғашқы ізгі буынның) жолындамыз» деп жариялайтын кейбір ағымдардың (атап айтқанда, Ибн Таймия, Ибн Баз, Албани секілді тұлғалардың) көзқарастары мен ұстанымдары ғылыми тұрғыдан терең сынға ұшырауда. Бұл ретте «Әл-Кавашиф әл-Джалия фи ар-Радд аля әл-Ваххабия» еңбегінде аталмыш ағым өкілдерінің теориясы мен тәжірибесіндегі қайшылықтар нақты мысалдармен әшкереленеді.
Ваххабилер өздерін саләфтарға еріп жүрміз деп есептейді және «Құран мен Сүннетті саләфтар түсінгендей түсінеміз, біз саләфтардың ақидасымен және саләфтардың манхажымен (жолымен) жүреміз» т.б. ұрандарды айтады.
Ал бұл мақала ваххабилердің тек өз ақыл-таразыларына сәйкес дұрыс деп тапқан нәрселерінің соңынан ғана жүретінін дәлелдейді. Ваххабилер не нәрсені ақида (сенім) деп тапса, соны дұрыс санайды, ал нені ширк (серік қосу) деп тапса, солай есептейді. Тіпті оларға сахабалардан, табиғиндерден немесе мүжтәхид имамдардан мыңдаған дәлел келтірсең де, оны қабылдамайды.

1-ші мысал: Харижилердің жолы
Ибн Усеймин айтады: «Осы сенімімізге (ақидаға) сүйене отырып, біз Алла елшісінің (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) сөзіне кім болса да өзге бір адамның сөзін қарсы қоймаймыз. Тіпті бізге үмбеттің ең қайырлысы болған Әбу Бәкірдің сөзі қарсы келсе де, біз Алла елшісінің (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) сөзін аламыз». («Мәжмуғу фәтауа уа расаил мәғали аш-Шейх Мухаммад ибн Салих аль-Усеймин», жинақтаған: Фәһд ибн Насыр ибн Ибраһим әс-Сулейман, 8/645).
 
Бұл — Ибн Усейминнің айтпауы тиіс болған шектен шығушылығы! Әбу Бәкірдің (р.а.) ақида (сенім) мәселесінде Алла елшісіне (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) қарсы келуі қалайша мүмкін болмақ?! Тіпті бұл тек мысал ретінде айтылған күннің өзінде де, бұл ардақты сахабаға қатысты әдепсіздік!
Ибн Усейминнің бұл айтып отырғаны — «Алла айтты, Пайғамбар (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) айтты» дегенді желеу етіп, сахабалардың сөздері мен түсініктерін тәрк еткен харижилердің манхажын (жолын) қайта тірілту болып табылады! Егер харижилердің іс-әрекетіне зер салып қарасаңыз, оның Ибн Усейминнің айтқандарына толықтай сәйкес келетінін көресіз. Харижилер бұл тәсілді қолданып, Құран мен Сүннетті желеу етіп сахабалардың сөздері мен істерінен бет бұрған күні бүкіл сахабаларды қателікте деді, тіпті оларды күпірлікке шығарды және өздері батқан адасушылық пен ауытқушылыққа түсті.
Ал Әһлу с-Сүнна (Сүннет өкілдері) болса, сахабалардың түсінігін мәтіннің сыртқы (тура) мағынасынан жоғары қояды. Өйткені олар сахабалардың (р.а.) мәтінді де, оның мән-мағынасын да өзгелерден әлдеқайда жақсы білетінін мойындайды.
Тарауих намазы, Ижмағты тәрк ету
Осы себепті де Ибн Усеймин мен оның ізбасарлары барлығы келіскен 20 ракағат Тарауих намазының сүннеттігін теріске шығарды. Ардақты сахабалар хазіреті Омардың (р.а.) халифалығы тұсында жиналған болатын. Бүкіл сахабалар бір ауыздан мақұлдаған (ижмағ еткен) істі "Сүннетке қайшы" деп теріске шығаруға қалайша олардың дәті барды?! Субханаллаһ! Ибн Усеймин өзін Алла елшісінің ﷺ сахабаларынан да өтіп, Сүннетке жанашыр санай ма?! Бұл — үлкен адасу және айқын бұрмалаушылық. Өйткені Омардың (р.а.) бұл істі енгізуі шариғат тұрғысынан «Сүннет» болып саналады, себебі бізге тура жолдағы халифтардың (Хулафа ар-Рашидин) сүннетін ұстану бұйырылған. Пайғамбарымыз (оған алланың салауаты мен сәлемі болсын) хадисінде: «Менің сүннетіме және тура жолдағы әділетті халифалардың сүннетіне (жолына) берік болыңдар. Оған азу тістеріңмен жармасқандай берік ұстаныңдар», — деген.
 
Неліктен Ибн Усеймин бұны тек Омардың ғана ісі деді, бұл сахабалардың бірауызды келісімімен бекітілді ғой? Сахабалардың ижмағы мен Омардың (р.а.) ісін мақұлдауы дәлел болып саналмай ма?! Әлде олардың ойынша, сахабалардың ижмағы дәлел емес пе?! Ваххабилердің көбі «Тарауих намазын 20 ракағат етіп оқу Сүннетке қайшы» деп сендіреді! Алайда қасиетті үш мешітте (Меккедегі Әл-Харам, Мәдинадағы Пайғамбар мешіті, Әл-Ақса мешіті) және Әл-Азһар сияқты Ислам әлемінің ірі мешіттерінде осы күнге дейін тарауих намазы 20 ракағат болып оқылып келеді.
Бұл — Ибн Усейминнің ойлау жүйесінің айқын үлгісі, бізге ваххабилердің түсінігін көрсетеді: олар Құран немесе хадис мәтінін өздерінше түсініп, сахабалардың және оларға ерген төрт мазһаб имамдарының сөздерінен бас тартады!
2-ші мысал: Сақалды қысқарту мәселесіндегі қайшылық
Ибн Баз Ибн Омарды (р.а.) сақалын қысқартқаны үшін "Сүннетке қайшы келді" деп санайды. Алайда имам Ибн Әби Шайбаның «Мусаннаф» еңбегінде ол (сақалды қысқарту туралы) арнайы тарау ашып, бұл амалды сахабалар мен табиғиндердің, мысалы: Әлидің, Әбу Һурайраның, Ибн Омардың, Ибн Сириннің, ән-Нахағидың, Тавустың, әл-Хасанның және әл-Қасымның жасағанын риуаят еткен.
Имам Байһақи Хулаймиден жеткізе отырып былай деген: «Сақалды өсірудің шегі болуы мүмкін, сахабалардан жеткен деректер бойынша Ибн Омардың сақалын уыстап ұстап, уысынан артылғанын кесуге бұйыратыны риуаят етілген. Оның шашын алған адам бұны оның бұйрығымен орындайтын, ол сақалының екі жағын қысқартып, ұштарын тегістейтін. Сонымен қатар Әбу Хурайра да сақалын уыстап ұстап, бір уыстан артылғанын кесіп отыратын». («Шуғаб әл-Иман», 8/411).
Егер бұл Сүннетке қайшы болса, онда сахабалардың барлығы дерлік «Сүннетке қарсы шығушылар» болып шығар еді!
3-ші мысал: Албани табаррүк (береке іздеу) жасауға тыйым салады
Албани кейбір сахабалардан жеткен күннің өзінде де табаррүк (береке іздеу) жасауға тыйым салады. Оның пікірінше, кейбір сахабалар тәбәррүк жасаса да, жалпы адамдарға жасауға болмайды. Ол былай дейді: «Егер кейбір сахабалардан табаррүк жасау оқиғалары орын алған болса, және кейінгі келгендерден де сондай кейбір хабарлар дұрыс деп танылса да, бұлар — жекелеген жағдайлар (жеке адамдарға қатысты); оларға сүйеніп мұсылмандар арасында таратылатын жалпы үкім шығарылмайды. Өйткені мұның соңы Алла елшісіне (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) қатысты шектен шығуға апарып соғады, ал бұл — тікелей тыйым салынған нәрсе». («Минһаж әл-Албани фи әл-Ақида», жинақтаған: Шади ибн Мухаммад ибн Салим әл-Нұғман, 6/326).
 
Бұл — ілім мен хадис саласына қатысы бар адам түгіл, қарапайым халықтың өзі айтуға болмайтын сөз!
Албанидің көзқарасы бойынша, тіпті бұл іс кейбір сахабалар мен олардан кейінгілерден орын алған болса да, оның соңы шектен шығуға әкеп соқтыратындықтан, табаррүк жасауға тыйым салынады.
Осылайша, көріп отырғаныңыздай, уаһабшылар және олардың жетекшілері саләфтардың жолына тек өз көзқарастарына сай келген жағдайда ғана сүйенеді. Ал өздерінің бұрмаланған ұстанымдары мен көзқарастарына қайшы келетін саләфтардың өзге әрекеттерін олар еш тартынбастан негізсіз деп танып, ғылыми дәйексіз жоққа шығарады немесе оны орындаушы мен айтушыны қателесті деп үкім етеді. Олардың пікірінше, бұл істі істеуші мейлі сахаба, табиғин немесе мүжтәхид имам болсын, оларды қателікке шығарудан еш тайынбайды.


Алғабас мешітінің наиб имамы

Алатаев Серік

ДЕРЕККӨЗІ Azan.kz

Ислам ақпараттық-ағарту порталы 

Предыдущий Следующий
Шарапаты мол шағбан айы ПАЙҒАМБАР САЛҒАН САРА ЖОЛ

Тақырып аясындағы мақалалар

Пайғамбар өмірбаяны ПАЙҒАМБАР САЛҒАН САРА ЖОЛ
Адамзат тарихында талай тұлға өмір сүрді. Бірі билігімен, бірі байлығымен, енді бірі ақыл-парасатымен танылды. Алайда адамзаттың рухани дүниесіне терең із қалдырып, тұтас бір үмбеттің ғана емес, күллі адам баласының өмір сүру бағытын өзгерткен тұлға біреу. Ол – Алланың соңғы елшісі Мұхаммед Мұстафа ...
Пайым-парасат АҒАЙЫН-ТУЫСПЕН ТАТУ БОЛ
Адам өміріндегі ең қымбат құндылықтардың бірі — ағайын-туыстың амандығы мен татулығы. Қуанышымызды бөлісіп, қиындықта қолдау көрсететін жақындарымыздың болуы көңілге сенім, жүрекке жылу береді. Қазақ халқы туыстық байланысты жоғары бағалап, ұрпағына үлкенді құрметтеуді, кішіге қамқор болуды, бауырын...
Ислам тарихы ИСЛАМДАҒЫ ДОСТЫҚ
Достық – жай ғана уақыт өткізу немесе ортақ қызығушылықтардың төңірегінде қалыптасатын қарым-қатынас емес, ол өзара сенімге, адалдыққа, құрметке, жанашырлыққа және жауапкершілікке негізделген ерекше рухани құндылық....
Исламдағы отбасы ОТБАСЫ – ТӘРБИЕ БАСТАУЫ
Отбасы – адам өміріндегі ең алғашқы тәрбие мектебі. Адамның мінезі, дүниеге көзқарасы, үлкенге құрметі мен кішіге ізеті ең алдымен отбасында қалыптасады. Бала өмірге келген сәттен бастап айналасындағы адамдардың іс-әрекетін бақылап, солардан үлгі алады. Сондықтан отбасы тек бір шаңырақ астында өмір ...
Ағымдар мен секталар ЖАТ АҒЫМНАН ЖАТ ЖҮР
Қазақстан Республикасы өзін зайырлы, құқықтық мемлекет ретінде орнықтырғандықтан, қоғамдағы діни тұрақтылық пен рухани келісімді сақтау мемлекеттік маңызы бар мәселелердің қатарына жатады. Осы тұрғыдан алғанда, «жат ағымнан жат жүру» қағидасы тек діни ұстаным ғана емес, сонымен бірге қоғамдық қауіпс...
Ағымдар мен секталар ЖАТ АҒЫМНАН ЖАТ ЖҮР
Қазіргі жаһандану дәуірінде ақпарат кеңістігінің қарқынды дамуы адамдардың діни танымына тікелей әсер етуде. Интернет желісі арқылы әртүрлі діни көзқарастар мен бағыттар еркін таралып, кей жағдайда діннің шынайы мазмұнын бұрмалап жеткізетін жат ағымдардың ықпалы күшейіп келеді....

Оқырмандардың пікірі (0)

Қызықты тақырыптар

Ағымдар мен секталар ЖАТ АҒЫМНАН ЖАТ ЖҮР
Қазақстан Республикасы өзін зайырлы, құқықтық мемлекет ретінде орнықтырғандықтан, қоғамдағы діни тұрақтылық пен рухани келісімді сақтау мемлекеттік маңызы бар мәселелердің қатарына жатады. Осы тұрғыдан алғанда, «жат ағымнан жат жүру» қағидасы тек діни ұстаным ғана емес, сонымен бірге қоғамдық қауіпс...
Ағымдар мен секталар ЖАТ АҒЫМНАН ЖАТ ЖҮР
Қазіргі жаһандану дәуірінде ақпарат кеңістігінің қарқынды дамуы адамдардың діни танымына тікелей әсер етуде. Интернет желісі арқылы әртүрлі діни көзқарастар мен бағыттар еркін таралып, кей жағдайда діннің шынайы мазмұнын бұрмалап жеткізетін жат ағымдардың ықпалы күшейіп келеді....
Ағымдар мен секталар ДІНИ ЭКСТРЕМИЗМ МЕН РАДИКАЛИЗМНЕН САҚТАНУҒА АРНАЛҒАН 10 КЕҢЕС
Экстремизм мен радикализм қоғам және жалпы әлемге үлкен қауіп төндіреді. Бұл екі құбылыс зорлық-зомбылыққа, алауыздыққа, жанжалға әкелетін шектен шыққан және бітіспес көзқарастармен сипатталады. Біздің заманымызда экстремизм де, радикализм де өмірдің әртүрлі салаларында көрініс табуы мүмкін....
Ағымдар мен секталар СӘЛӘФИЗМ САНАСЫНЫҢ ҚАЛЫПТАСУЫ
Сәләфизм идеясының қалыптасуы Ханбалилік мәзһабының белгілі өкілі әрі қорғаушысы Тақиуддин ибн Таймияның қызметімен тікелей байланысты. Ол өз заманында кертартпа діни көзқарастарды жүйелі теориялық қағидаға айналдырған алғашқы тұлғалардың бірі ретінде танылды. Ибн Таймия сәләфизмді кәләм, философия ...
Ағымдар мен секталар СӘЛӘФ ЖӘНЕ СӘЛӘФИЗМ ҰҒЫМЫ
Сәләф сөзі «бұрынғылар», «алғашқы буын», «ізашарлар» деген ұғымдарды білдіреді.
Ағымдар мен секталар РАДИКАЛДЫ ИДЕЯЛОГИЯ МЕН ҚАЗІРГІ ҚОҒАМ
Радикалды идеология – бұл әлеуметтік жүйедегі немесе мәдениеттегі түбегейлі өзгерістердің қажеттілігін көрсететін және осы мақсаттарға жетудің түбегейлі әдістерін насихаттайтын сенімдер жиынтығы. Радикализм саясат пен діннен бастап, қоғамдық қозғалыстар мен экономикаға дейін әртүрлі салаларда көріну...
ықшамдау
Күнтізбе
Хижри
12 Джумада-сани 1448
Миләди
22 қараша 2026
Намаз уақыттары
қазір

Күн 08:26

Бесінге дейін 00:09

Является ли игра на домбре харамом?

Я полностью разделяю ваше прагматичное стремление легализовать домбру в контексте современной казахс

Крафтер Кудабай
2 шіл. 2026

27 мая в 6:00 в 56 мечетях Алматы состоится праздничный айт-намаз

Уалейкум ассалам! В этом году такого не было.

Администратор Azankz
27 мам. 2026

Урок 6: Обстоятельства, нарушающие омовение

Синяя кнопка в правом нижнем углу "Вопрос устазу".

Администратор Azankz
16 сәу. 2026

Время таравих намаза

Ассалаумағалейкум уа рахматуллахи уа баракатух, жамағатКак вы знаете, садака джария - милостыня с на

X
22 ақп. 2026

Первый таравих намаз - 18 февраля

Уалейкум ассалам. Да, в Казахстане вопросами наблюдения за луной в контексте определения начала лунн

Администратор Azankz
19 ақп. 2026
Created with Sketch. {{!-- --}} {{!-- --}} {{!-- --}} Created with Sketch. Asset 1mdpi