БАТАСЫЗ ЕЛ – БАҒАНСЫЗ
Алматы
Алматы Астана Шымкент Ақсай Ақсу Ақтау Ақтөбе Актогайский район Алтынсарин ауданы Алға Амангельдинский район Арал Арқалық Арысь Атасу ауылы Атбасар Атырау Аягөз Аққулы ауданы Байқоңыр Байғанин ауданы Балқаш Баянауыл ауданы Бейнеу Бәйдібек ауданы Денис ауданы Ембі Ертіс ауданы Есик Еңбекшіқазақ Жітіқара ауданы Жалағаш кенті Жаңаөзен Жаңатас Жангелді ауданы Жаркент Жаңақорған кенті Жаңқала Жезді кенті Жезқазған Жетісай Жосалы Жосалы кенті Жәйрем Жәнібек Зайсан Индер Исатай ауданы Қарағанды Қаратау Қаскелең Келес ауданы Кентау Көкшетау Қонаев Қостанай Қосшы Құлсары Курчатов Қызылорда Көкпекті ауданы Ленгер Лисаков Май ауданы Майқайын кенті Маханбет ауданы Мақат Меңдіқара ауданы Миялы Мойынқұм ауылы Мырзакент кенті Мәртөк ауданы Науырзым ауданы Ойыл ауданы Ордабасы ауданы Отырар ауданы Павлодар Петропавл Риддер Рудный с.Мангистау Сайрам ауданы Сайқын Сарыағаш Сарыкөл ауданы Сарыөзек Сәтпаев Сауран ауданы Семей Созақ ауданы Солнечный Степногорск Сырым ауданы Тайынша Талғар Талдықорған Тараз Таран ауданы Текелі қаласы Темиртау Тереңкөл ауданы Тереңөзек кенті Теңіз кен орны Түркістан Түлкібас кенті Узынагаш Орал Өскемен Федеров ауданы Форт-Шевченко Хромтау Целиноград ауданы Чапаев Шамалған ауылы Шу Шал ақын ауданы Шалқар Шарбақты ауданы Шардара Шетпе Шиелі кенті Шұбарқұдық Ырғыз ауданы Екібастұз Қазығұрт Қамысты ауданы Қандыағаш Қарабалық ауданы Қаражал Қарасу ауданы Қаратау Қарғалы Қобда ауданы Қордай Құрманғазы ауданы Құрық Үржар ауданы Үшарал Ұзынкөл ауданы Әйтеке би ауданы Әйтеке би кенті Әулиекөл ауданы
Ақшам 16:29
Алматы
Алматы Астана Шымкент Ақсай Ақсу Ақтау Ақтөбе Актогайский район Алтынсарин ауданы Алға Амангельдинский район Арал Арқалық Арысь Атасу ауылы Атбасар Атырау Аягөз Аққулы ауданы Байқоңыр Байғанин ауданы Балқаш Баянауыл ауданы Бейнеу Бәйдібек ауданы Денис ауданы Ембі Ертіс ауданы Есик Еңбекшіқазақ Жітіқара ауданы Жалағаш кенті Жаңаөзен Жаңатас Жангелді ауданы Жаркент Жаңақорған кенті Жаңқала Жезді кенті Жезқазған Жетісай Жосалы Жосалы кенті Жәйрем Жәнібек Зайсан Индер Исатай ауданы Қарағанды Қаратау Қаскелең Келес ауданы Кентау Көкшетау Қонаев Қостанай Қосшы Құлсары Курчатов Қызылорда Көкпекті ауданы Ленгер Лисаков Май ауданы Майқайын кенті Маханбет ауданы Мақат Меңдіқара ауданы Миялы Мойынқұм ауылы Мырзакент кенті Мәртөк ауданы Науырзым ауданы Ойыл ауданы Ордабасы ауданы Отырар ауданы Павлодар Петропавл Риддер Рудный с.Мангистау Сайрам ауданы Сайқын Сарыағаш Сарыкөл ауданы Сарыөзек Сәтпаев Сауран ауданы Семей Созақ ауданы Солнечный Степногорск Сырым ауданы Тайынша Талғар Талдықорған Тараз Таран ауданы Текелі қаласы Темиртау Тереңкөл ауданы Тереңөзек кенті Теңіз кен орны Түркістан Түлкібас кенті Узынагаш Орал Өскемен Федеров ауданы Форт-Шевченко Хромтау Целиноград ауданы Чапаев Шамалған ауылы Шу Шал ақын ауданы Шалқар Шарбақты ауданы Шардара Шетпе Шиелі кенті Шұбарқұдық Ырғыз ауданы Екібастұз Қазығұрт Қамысты ауданы Қандыағаш Қарабалық ауданы Қаражал Қарасу ауданы Қаратау Қарғалы Қобда ауданы Қордай Құрманғазы ауданы Құрық Үржар ауданы Үшарал Ұзынкөл ауданы Әйтеке би ауданы Әйтеке би кенті Әулиекөл ауданы
Алматы
ықшамдау
Таң Күн Бесін Аср Ақшам Құптан
05:25 06:44 11:40 14:47 16:29 17:49
ықшамдау
Күнтізбе
Хижри
7 Джумада-сани 1448
Миләди
17 қараша 2026

Мақалалар

БАТАСЫЗ ЕЛ – БАҒАНСЫЗ

– | A | +

Қазақ халқының рухани дүниесінде бата – ізгі тілек пен ақ ниеттің, үлкенге құрмет пен кішіге өнегенің айрықша көрінісі. «Батасыз ел – бағансыз» деген халық даналығы берекелі қоғамның негізі рухани сабақтастықта, ата-ана мен қарияның ақыл-өсиетінде екенін аңғартады. 

Бата – жай ғана көркем сөз емес, ұрпақты жақсылыққа үндейтін тәрбиелік дәстүр. Қазақ даласында ислам діні ғасырлар бойы халықтың тұрмыс-тіршілігімен, әдеп-ғұрпымен үйлесім тауып, имандылық пен адамгершіліктің берік арқауына айналды. Бата беру дәстүрі де осы рухани үндестіктің жарқын мысалы. Исламдағы дұға – пенденің Жаратушыдан жақсылық, амандық және береке тілеуі. Ал қазақтың батасы сол дұға мәдениетінің ұлттық тіл мен дәстүрдегі тағылымды көрінісі болып қалыптасты.
Қасиетті Құранда: «Раббымыз! Бізге дүниеде де жақсылық, ақыретте де жақсылық бер және бізді от азабынан сақта!» деп дұға ету үйретіледі (Бақара сүресі, 201-аят). Бұл аят адамның өзі мен өзгелерге игілік тілеуінің исламдағы маңызды орнын көрсетеді. Пайғамбарымыз Мұхаммед (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) де адамдарға ізгі дұға жасап, жақсылық тілеудің өнегесін қалдырған. Сондықтан батаның мазмұны Алладан игілік сұрауға, адалдыққа және ізгі амалға бағытталуы тиіс.

Халқымызда ақ бата сапарға шығарда, шаңырақ көтергенде, дүниеге сәби келгенде, дастарқан басында және елдік маңызды істердің алдында беріледі. «Өркенің өссін», «Ырысың тасысын», «Еліңе елеулі, халқыңа қалаулы бол» деген тілектер жас буынның бойына жауапкершілік, еңбекқорлық, отансүйгіштік қасиеттерін сіңіреді. Бата алған жас үлкеннің сөзін тыңдауға, ата-анасын қадірлеуге, қоғамға пайдалы азамат болуға талпынады.

Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы дәріптейтін дәстүрлі ислам құндылықтарының өзегінде имандылық, ізгі мінез, отбасы бірлігі, үлкенге құрмет, кішіге ізет және ел ынтымағы секілді ұстанымдар бар. Осы тұрғыдан алғанда бата мәдениетін жаңғырту – ұлттық мұраны сақтаумен қатар, қоғамдағы мейірім мен өзара сыйластықты нығайтудың маңызды жолы. Әсіресе отбасында ата-әженің ақ батасын тыңдау, оның мағынасын балаларға түсіндіру ұрпақтар арасындағы байланысты бекемдейді.

Сонымен бірге батаны шариғаттағы дұғамен байланыстыра отырып, оның мәнін дұрыс түсіндірген жөн. Береке мен жақсылықты беруші – бір Алла. Бата беруші адам сол игілікті Жаратушыдан тілейді. Демек, батаның қадірі оны ерекше тылсым күшке балауда емес, шынайы ниетте, жақсы сөзде және дұғада жатыр. Бұл түсінік дәстүрді құрметтеу мен діни сенімді дұрыс ұстанудың үйлесімді үлгісі саналады.

Бүгінгі жаһандану дәуірінде жастардың тарихи жады мен рухани тамырын сақтаудың маңызы арта түсті. Ұлттық дәстүрді дінге қарсы қою немесе діни құндылықтарды халықтың мәдени мұрасынан бөліп қарау қоғамдағы рухани сабақтастыққа кері әсер етуі мүмкін. Сондықтан мешіт мінберінде, отбасылық тәрбие мен ағартушылық кездесулерде батаның тәрбиелік мәнін байыппен түсіндіру – игілікті іс.
Қорыта айтқанда, бата – қазақтың ғасырлар бойы қастерлеген рухани қазынасы, ал оның түпкі мұраты – адамға жақсылық тілеу. Баталы шаңырақта сыйластық, баталы ортада береке, баталы елде бірлік салтанат құрады. Ендеше, ата-бабамыздан жеткен ақ бата дәстүрін ұлықтап, оның ізгі мазмұнын жас ұрпақтың жүрегіне жеткізу – баршамызға ортақ аманат.


Алатау ауданы

“Мырзахмет” мешітінің имамы Азамат Төлепов

ДЕРЕККӨЗІ Azan.kz

Ислам ақпараттық-ағарту порталы 

Тегтер: мақала 2026 жыл
Предыдущий Следующий
Шарапаты мол шағбан айы ЖЕМҚОРЛЫҚ - ІНДЕТ, ТАЗА ЖҮРУ МІНДЕТ

Тақырып аясындағы мақалалар

Қоғам ЖЕМҚОРЛЫҚ - ІНДЕТ, ТАЗА ЖҮРУ МІНДЕТ
Қоғамның дамуына кедергі келтіретін, елдің берекесін кетіретін үлкен кеселдің бірі – сыбайлас жемқорлық. Жемқорлық дегеніміз тек пара алу немесе пара беру ғана емес. Ол – қызмет бабын жеке басының пайдасына пайдалану, мемлекет қаржысын заңсыз иемдену, таныстықпен мәселе шешу, біреудің ақысын жеу, әд...
уақып УАҚЫП ҚЫЛҒАН ҚАЗАҚТЫҢ ІРІ ТҰЛҒАЛАРЫ
Қазақтың уақып тарихы тек Құнанбай қажының тәкиесімен шектелмейді. 1914 жылы «Қазақ» газетінде жарияланған «Мәдина хаты» атты мақалада Пайғамбар шаһарында қазақ атына салынған алты тәкиенің болғаны хақында мәлімет кездеседі....
Қоғам АС БЕРУ МӘДЕНИЕТІНДЕ - ИМАНДЫЛЫҚ ПЕН ҰЛТТЫҚ ТӘРБИЕНІҢ КӨРІНІС ТАБУЫ
Қазақ халқы ежелден ас беруді адамгершілік пен имандылықтың айғағы санаған. Ас беру – жай ғана дастарқан жайып, ел жинау емес. Бұл – марқұмды еске алып, рухына дұға бағыштау, ағайынның басын қосу, елдің бірлігін бекемдеу және кейінгі ұрпаққа тағылым қалдыру дәстүрі....
Исламдағы отбасы ӘКЕНІҢ ТӘРБИЕЛІК ӘДІСІ
Хадисте: «Ақиқатында, Алла Тағала сендер өз араларыңда әділ болуларыңды қалағандай балаларыңның арасында да әділ болуларыңды қалайды[7]»,-делінген. Бір баланың тілі ерте шығады. Бірі епшіл, пысық келеді. Міне, осындайда, баланы бөліп, сен ширақ емессің, пысық емессің деп бөлу әке тарапынан болған өр...
Әдеп (этика) ИСЛАМДАҒЫ ҰСТАЗ БЕН ШӘКІРТ  ӘДЕБІ
Ислам діні ілімді адамзатқа берілген ең ұлы нығметтердің бірі ретінде бағалайды. Өйткені ілім – адамның Раббысына жақындауына, ақиқатқа жетуіне және қоғамға пайдалы қызмет етуіне бастайтын ең сенімді жол. Сол себепті исламда білім алу да, білім үйрету де қарапайым іс емес, сауапқа бастайтын құлшылық...
Қоғам АДАЛ ҚОҒАМНЫҢ БАСТЫ ҚАҒИДАСЫ
Барлық мақтау әлемдердің Раббысы болған Алла Тағалаға тән. Ардақты Пайғамбарымыз Мұхаммедке (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын), оның отбасы мен сахабаларына Алланың игілігі мен сәлемі болсын!...

Оқырмандардың пікірі (0)

Қызықты тақырыптар

Қоғам ЖЕМҚОРЛЫҚ - ІНДЕТ, ТАЗА ЖҮРУ МІНДЕТ
Қоғамның дамуына кедергі келтіретін, елдің берекесін кетіретін үлкен кеселдің бірі – сыбайлас жемқорлық. Жемқорлық дегеніміз тек пара алу немесе пара беру ғана емес. Ол – қызмет бабын жеке басының пайдасына пайдалану, мемлекет қаржысын заңсыз иемдену, таныстықпен мәселе шешу, біреудің ақысын жеу, әд...
Қоғам ҚҰДАЙЫ АСТА ЫСЫРАПҚА ЖОЛ БЕРМЕЙІК
Наурызбай қажы ТАҒАНҰЛЫ, ҚМДБ Төрағасы, Бас мүфти
Қоғам РЕСПУБЛИКА КҮНІ ҚҰТТЫ БОЛСЫН!
Наурызбай қажы ТАҒАНҰЛЫ, Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының төрағасы, Бас мүфти 
Қоғам АС БЕРУ МӘДЕНИЕТІНДЕ - ИМАНДЫЛЫҚ ПЕН ҰЛТТЫҚ ТӘРБИЕНІҢ КӨРІНІС ТАБУЫ
Қазақ халқы ежелден ас беруді адамгершілік пен имандылықтың айғағы санаған. Ас беру – жай ғана дастарқан жайып, ел жинау емес. Бұл – марқұмды еске алып, рухына дұға бағыштау, ағайынның басын қосу, елдің бірлігін бекемдеу және кейінгі ұрпаққа тағылым қалдыру дәстүрі....
Қоғам АДАЛДЫҚ ЖАҚСЫЛЫҚҚА ЖЕТЕЛЕЙДІ
Адамзат баласының ең асыл мұраты – әділетті, адал әрі берекелі қоғам құру. Әрбір азаматтың жүрегінде иман, санасында жауапкершілік оянса, ондай қоғам дамудың даңғыл жолына түсіп, өркениет көшіне ілеседі....
ықшамдау
Күнтізбе
Хижри
7 Джумада-сани 1448
Миләди
17 қараша 2026
Намаз уақыттары
қазір

Ақшам 16:29

Құптанға дейін 00:04

Является ли игра на домбре харамом?

Я полностью разделяю ваше прагматичное стремление легализовать домбру в контексте современной казахс

Крафтер Кудабай
2 шіл. 2026

27 мая в 6:00 в 56 мечетях Алматы состоится праздничный айт-намаз

Уалейкум ассалам! В этом году такого не было.

Администратор Azankz
27 мам. 2026

Урок 6: Обстоятельства, нарушающие омовение

Синяя кнопка в правом нижнем углу "Вопрос устазу".

Администратор Azankz
16 сәу. 2026

Время таравих намаза

Ассалаумағалейкум уа рахматуллахи уа баракатух, жамағатКак вы знаете, садака джария - милостыня с на

X
22 ақп. 2026

Первый таравих намаз - 18 февраля

Уалейкум ассалам. Да, в Казахстане вопросами наблюдения за луной в контексте определения начала лунн

Администратор Azankz
19 ақп. 2026
Created with Sketch. {{!-- --}} {{!-- --}} {{!-- --}} Created with Sketch. Asset 1mdpi