АДАМНЫҢ ЕҢБЕГІН БАҒАЛАЙ БІЛУ
Адамзат баласының жаратылысындағы ең басты ерекшеліктердің бірі – оның еңбек етуге, айналасын көркейтуге және өз маңдай терімен нәпақа табуға қабілеттілігі. Кез келген қоғамның өркендеуі, экономикалық әл-ауқаты мен рухани толысуы тікелей жеке адамның еңбегіне және соған көрсетілетін құрметке байланысты. Ислам діні мен ұлттық құндылықтарымызда еңбек ету – тек тіршілік көзі ғана емес, үлкен ғибадат, адалдық пен жауапкершіліктің биік көрінісі болып табылады. Осы орайда адам еңбегінің құны, оны бағалаудың рухани және әлеуметтік маңызы тереңінен зерделеуді талап етеді.
1. Жеке еңбектің даралығы мен жемісі
Адам баласы өзінің әрбір басқан қадамы, төккен тері мен жұмсаған қайраты үшін жауапты. Қасиетті Құранда бұл шындық өте айқын баяндалған: «Әр адам өз еңбегінің ғана жемісін жейді» (Нәжм сүресі, 39-аят). Бұл қасиетті аят бізге бірнеше маңызды ақиқатты ұғындырады:
* Өз жауапкершілігін сезіну: Адам ешкімге арқа сүйемей, өз мүмкіндігін толық пайдалануы тиіс. Ешқандай жетістік немесе нәтиже еңбексіз өздігінен келмейді.
* Әділеттілік қағидасы: Әркім өзінің маңдай терінің қайтарымын алады. Біреудің еңбегін жеу немесе өзгенің еңбегінің нәтижесін меншіктеп алу – рухани тұрғыдан да, адамгершілік тұрғыдан да үлкен күнә.
Еңбектің жемісін жеу – адамға өз күшіне деген сенімділік береді, оны өзін-өзі дамытуға, жаңа биіктерді бағындыруға ынталандырады.
2. Теңдік, қанағат және еңбек ақыны әділ беру
Қоғамдағы еңбек қатынастарында жиі кездесетін қателіктердің бірі – өзгенің табысына немесе мүмкіндігіне қызғанышпен қарау, сондай-ақ жынысына, әлеуметтік мәртебесіне қарап еңбек бағасын кемсіту. Осы мәселеге қатысты Құранда былай делінеді: «Сондай-ақ Алланың кейбіріңе басқаларға қарағанда молынан берген дүниелік нәрселерге аңсарларың аумасын. Ер адамдардың істеген ісіне, еткен еңбегіне қарай алар сыбағасы болғанындай, әйелдердің де істеген ісіне, еткен еңбегіне қарай алар сыбағасы бар. Ендеше, (не тілесеңдер де тиісінше дұға әрі адал еңбек етіп) Алланың шексіз шарапатынан тілеңдер. Шүбәсіз, Алла бәрін біледі һәм әр ісін біліп істейді» (Ниса сүресі, 32-аят).
Бұл аят еңбекті бағалаудың мынадай негізгі қағидаларын айқындайды:
* Еңбектегі теңдік: Ер болсын, әйел болсын – әрбір тұлғаның сіңірген еңбегі мен атқарған ісінің тиісті сыбағасы, қайтарымы мен ақысы толық берілуі тиіс.
* Ішкі іштарлықтан арылу: Біреуге берілген несібеге қызғанбай, әркім өз адал еңбегіне сүйеніп, Алладан береке тілеуі қажет.
* Еңбек ақының әділдігі: Жұмысшының маңдай тері құрғамай тұрып ақысын беру – кез келген іскерлік пен қарым-қатынастың алтын арқауы.
3. Өзара мәміледегі жеңілдік пен мейірімділік
Еңбекті бағалау тек жұмыс беруші мен жұмысшының арасындағы қатынаспен шектелмейді. Ол – сауда-саттықта, қызмет көрсетуде және кез келген қаржылай мәміледе адамдардың бір-біріне деген түсіністігі мен кеңпейілділігін қамтиды. Еңбек пен кәсіптің берекесі мейірімділікпен артады.
Пайғамбарымыз Мұхаммедтің (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) мына хадисі бұған айқын дәлел: «Алла Тағала сендерден бұрынғы үмбеттерден бір адамға кешірім жасады. Өйткені ол адам бір нәрсе сататын болса жеңілдік жасайтын. Сатып алатын болса қиындық тудырмайтын. Қарызын сұраған уақытта оңай жолды таңдайтын» (Имам Тирмизи, буиуғ 74).
Кәсіп пен еңбекте өзгеге жеңілдік жасау, адамның жағдайына түсіністікпен қарау – оның еңбегі мен уақытын бағалаудың биік көрінісі. Адамдар арасындағы қатыгездік пен қатал талаптың орнына мейірімділік пен икемділік орнағанда, ол ортада өзара сенім мен береке салтанат құрады.
Қорытынды
Адамның еңбегін бағалау – жеке тұлғаның қадір-қасиетін құрметтеуден басталады. Адал еңбек ету, өзгенің еңбегін жемеу, еткен еңбектің ақысын тиісінше әділ беру және өзара мәміледе кеңпейілділік білдіру – қоғамның тұрақтылығы мен дамуының кепілі.
Қасиетті аяттар мен хадистерден түйгеніміздей:
* Әрбір адам өз маңдай терімен ізгі нәтижелерге ұмтылуы тиіс.
* Жұмыс пен оның ақысында теңдік пен әділдік сақталуы керек.
* Адамдар арасындағы барлық қарым-қатынаста мейірімділік пен жеңілдік бірінші орында тұруы қажет.
Адам еңбегі лайықты бағаланған қоғамда ғана береке, бірлік және шынайы даму болады. Еңбекті бағалауды өзімізден, күнделікті айналамыздағы адамдарға деген құрмет пен әділдіктен бастайық.
Бостандық ауданы
«Байкен» мешітінің
наиб имамы Саясат Көкенай
 Предыдущий |
Следующий |
| РЕСПУБЛИКА КҮНІ ҚҰТТЫ БОЛСЫН! | ҚАЗІРГІ ЗАМАН СЫНАҚТАРЫ ЖӘНЕ ОТБАСЫ ҚҰНДЫЛЫҒЫ |
Тақырып аясындағы мақалалар
Қызықты тақырыптар
Намаз уақыттары 
